GIỚI TRẺ

Vẽ tranh bằng… váng dầu

 

Từ cảm hứng đến rất ngẫu nhiên, Sto Len (nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt, cựu sinh viên trường ĐH Virginia Commonwealth, Mỹ) đã sử dụng nguồn nước ô nhiễm, rác thải, bụi bẩn… để sáng tạo nên những tác phẩm tranh in độc bản, với bố cục, đường nét rất độc đáo.

Chất liệu từ nguồn nước ô nhiễm

Là nghệ sĩ điêu khắc, Sto Len có niềm đam mê đặc biệt với nghệ thuật ứng tác và thử nghiệm đa chất liệu. Ban đầu, anh tình cờ xem video giới thiệu về kỹ thuật in tranh độc bản kiểu “suminagashi” (in vân cẩm thạch bằng mực nổi) truyền thống của người Nhật. Vốn có kiến thức về nghệ thuật, anh tự tìm hiểu và trải nghiệm với loại hình mới mẻ này. Anh cho biết, “suminagashi” được hiểu đơn giản là kỹ thuật vẽ màu trong nước để tạo ra hiệu ứng trên giấy. Ở Nhật, loại hình này xuất hiện vào thế kỷ 12. Về kỹ thuật, người thợ vẽ hay các nghệ nhân sẽ sử dụng mực nổi để vẽ nên các họa tiết lên trên mặt nước, trông giống như những váng dầu nổi. Sau đó, họ cẩn thận nhúng giấy hoặc vải lên mặt nước để in lại tác phẩm hoàn chỉnh.

Sto Len – nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt sáng tạo tranh in độc bản.

Điều đặc biệt, Sto Len không áp dụng nguyên bản kỹ thuật in độc bản truyền thống trong các tác phẩm của mình. Thay vào đó, anh phá cách và sử dụng chất liệu mới, như: Nguồn nước bị ô nhiễm, rác thải, bụi bẩn, sâu bọ, tóc… và sơn phun để sáng tạo lên bề mặt tranh in. “Ý tưởng sáng tạo sản phẩm bằng nguồn nước ô nhiễm đến với mình rất tình cờ. Một lần, mình đi dạo quanh thành phố và bất ngờ nhìn thấy các vết dầu tràn loang trên mặt nước, với nhiều màu sắc khác nhau. Chúng đã tạo cho mình nguồn cảm hứng lớn. Từ đó, mình muốn sử dụng những chất liệu phi truyền thống, như: Nước bẩn, sơn dầu, dầu thực vật… để thực hiện các bản in. Khi áp dụng phương pháp này, mỗi bức tranh in tạo ra là duy nhất. Những kết cấu, họa tiết và đường vân đều mới mẻ và không bị trùng lặp”, anh giải thích.

Những lần đầu, Sto Len thử nghiệm sáng tạo tại nhà với những sản phẩm khổ nhỏ. Đến năm 2014, anh tiếp tục thực hiện những bản in khổ lớn bằng nguồn nước nhiễm bẩn trên một dòng sông tại New York (Mỹ). Trước khi in tranh, Sto Len khảo sát, chụp ảnh mọi thứ xung quanh. Anh thuê một chiếc thuyền và người chèo lái để di chuyển trên dòng sông. Trên thuyền, anh cố gắng tìm kiếm những váng dầu loang, nước thải… nổi trên mặt nước. “Khi xác định được vị trí váng dầu loang, mình sẽ dùng giấy in chuyên dụng đặt xuống bề mặt nước và kéo lên, tạo ra bản in đẹp từ nguồn nước bẩn. Điều khó khăn là gió và dòng chảy xiết của nước ảnh hưởng đến công việc thực hiện tác phẩm. Mình cố gắng điều khiển thuyền đi theo ý muốn để đặt giấy đúng vị trí và in đạt hiệu quả. Khi in xong, mình cẩn thận kéo bản in ra khỏi mặt nước và đem về nhà sấy khô. Công đoạn này đòi hỏi người thợ vẽ phải tỉ mỉ, khéo léo. Nếu không thì giấy sẽ dễ bị rách và phải thực hiện lại từ đầu”, Sto Len nói.

Dành hết tiền làm nghệ thuật

Đam mê nghệ thuật tranh in độc bản, Sto Len đã cho ra đời hàng trăm tác phẩm, với nhiều chủ đề khác nhau. Anh còn mở xưởng nghệ thuật để thỏa sức sáng tạo các sản phẩm tranh in độc đáo này. Các tác phẩm của anh thường mang tính chất trừu tượng, có phần kỳ dị và chẳng có bức tranh nào được đặt tên. Ở những tác phẩm, Sto Len thường để phần không gian mở cho sự ngẫu nhiên, quá trình trôi nổi của màu, mực… Chính những khoảnh khắc không lường trước này giúp các bản in định hình bố cục, đường nét hài hòa trong từng sản phẩm.

Các tác phẩm của Sto Len thực hiện in tranh từ nguồn nước bẩn tại Hà Nội.

Cuối tháng 9/ 2016, Sto Len trở về Việt Nam và thực hiện buổi triển lãm phi lợi nhuận ngay tại không gian nghệ thuật Manzi (Hà Nội). Để thực hiện triển lãm, anh đã đến tận Hồ Tây, sông Hồng và sử dụng nguồn nước nhiễm bẩn để trực tiếp in tranh. Lần này, anh không dùng dùng giấy in chuyên dụng mà tận dụng các tấm bản đồ, áp phích cũ… làm giấy in. Qua các tác phẩm, Sto Len mong muốn người xem tò mò, tưởng tượng để khám phá vẻ đẹp của từng bức tranh. Mỗi bản in độc đáo, khán giả có thể hiểu được phần nào thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm. Đó có thể là vấn đề về ô nhiễm môi trường, lên án chiến tranh hay vẻ đẹp của thiên nhiên…

Đối với Sto Len, hình ảnh về Việt Nam rất đẹp, đó là những con người chăm chỉ làm việc và sinh sống cùng nhau. “Mình lấy cảm hứng sáng tạo nghệ thuật từ Việt Namm, bởi mẹ mình sinh ra và lớn lên tại Việt Nam. Lần đến Hà Nội, mình có cơ hội được tìm hiểu về văn hóa, ẩm thực và nghệ thuật. Mình thích đi bộ dạo quanh các con đường ở Việt Nam. Cảm giác đó giúp mình hiểu được một phần ký ức từ chính nơi mẹ mình được sinh ra”, Sto Len tâm sự.

Ngoài niềm đam mê, Sto Len còn dành thời gian cho công việc điêu khắc và sáng tác âm nhạc. Sto Len chia sẻ: “Mình thường dành hết tiền để làm nghệ thuật và sau đó phải tính toán một chút chuyện chi tiêu thường nhật. Mình luôn gặp trở ngại về tài chính nhưng không vì thế mà mình bỏ cuộc. Mình thích sự tự do và đam mê sáng tạo. Nếu một ngày mình không còn cảm hứng sáng tạo thì chắc mình sẽ phát điên lên mất. Sắp tới, mình sẽ tiếp tục thực hiện các triển lãm tại những thành phố lớn trên thế giới. Mình sẽ sáng tạo thêm các tác phẩm tranh in độc bản từ nguồn nước bẩn tại các dòng sông. Thông qua đó, mình muốn kêu gọi mọi người cùng nhau bảo vệ môi trường”.

BÌNH NGUYỄN

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 15, phát hành ngày 17/04/2017:

 

 

To Top