Cửa hàng kỳ quặc- "đỉnh cao" doanh thu 1994

Hoài Nam - 12/10/2018 6:16:58 PM
Trước khi có vũ trụ siêu anh hùng, vũ trụ quái vật, vũ trụ kinh dị, đạo diễn lập dị Mỹ Kevin Smith đã cho ra đời vũ trụ của... nhân viên bán hàng, với Clerks (Người bán hàng, 1994), bộ phim "đỉnh cao" của doanh thu.

Hai kẻ bán hàng

Không ít nhà làm phim danh tiếng xuất thân bần hàn, hun đúc tình yêu điện ảnh từ những công việc tay chân giản đơn. Quentin Tarantino đã quyết định theo nghiệp đạo diễn sau khi xem hết băng video trong tiệm mình trông coi. Tương tự Quentin, Kevin Smith cũng là một gã trông tiệm video ở New York, vào những năm 1990. Nhưng anh chàng lập dị này không chờ được đến lúc nghỉ việc. Anh quyết định làm phim ngay lập tức, với bối cảnh và nhân vật chẳng lấy đâu xa: Ngay chính cửa hàng của mình.

 

Mượn cấu trúc thời gian thực từ Do the Right Thing (Làm điều đúng, 1989) của Spike Lee, Clerks kể về một ngày bình thường của hai nhân viên bán hàng Dante (Brian O’Halloran) và Randal (Jeff Anderson). Dante là một sinh viên bùng học đã lâu, bán hàng cho cửa hàng tiện lợi. Gã đang quen cô bạn gái Veronica (Marilyn Ghiglitoli) nhưng tơ tưởng tái hợp với người cũ. Randal thì coi tiệm cho thuê video ở sát bên nhưng gu khách hàng quá tệ, nên thường phải đến cửa hàng khác thuê băng về xem. Tuy vậy, đa phần thời gian trong ngày Randal không ở tiệm mình, mà la cà sang chỗ Dante tán dóc.

 

Clerks vui nhộn ngay từ cảnh đầu tiên, chất hài tưng tửng dễ khiến người xem liên tưởng đến Woody Allen hay chính Quentin Tarantino. Vị khách mở hàng trong ngày của Dante là một gã bài thuốc lá. Bất kỳ ai đến mua thuốc lá cũng bị hắn thuyết giảng, trưng ra các bằng chứng gây hại. Một lúc sau, hắn đã tập hợp được một bầy người biểu tình chống thuốc trong tiệm, hô vang khẩu hiệu. Đến khi cô bạn gái Veronica buộc phải dùng vũ lực giải tán đám đông, lòi ra rằng gã kia thuộc... công ty bán kẹo cao su.

 

Đó là một trong rất nhiều vị khách oái oăm sẽ xuất hiện trong phim. Ví dụ, một gã thích tìm một tá trứng hoàn hảo, không tì vết. Những bà nội trợ thích so sánh hạn sử dụng của sữa. Một ông lão mua tạp chí khiêu dâm để xem trong nhà vệ sinh... Giống như một bộ sưu tập “Những vị khách quái đản trong cửa hàng tiện lợi”. Một ngày của Dante càng tồi tệ hơn, với đủ loại sự kiện xảy đến, như cô bạn gái cũ đăng thông tin sắp cưới, một cô bạn gái cũ khác chết vì tai nạn, trận hockey yêu thích bị chuyển lên mái nhà... Một ngày bấn loạn của Dante, nhưng thú vị và đầy ắp tiếng cười với người xem.

 

Cửa hàng kỳ quặc- đỉnh cao doanh thu 1994

 

Vũ trụ lạ đời

Clerks là khởi đầu cho “vũ trụ người bán hàng”, không đùa, có tên riêng hẳn hoi là View Askewniverse. Tương tự Marvel Cinematic Universe vậy. Tổng cộng, đã có 8 phim điện ảnh, 2 phim ngắn, một phim truyền hình, 5 tập “comic” và một trò chơi điện tử đến từ vũ trụ này. Đó là chưa kể 5 dự án đã bị tạm ngưng vì nhiều lý do. Tất cả đều bắt đầu từ Clerks và khai thác từ các nhân vật chính, phụ trong phim. Ngoài Dante, Randal, Veronica, còn có hai gã luôn đứng ngoài cửa hàng là Jay (Jason Mewes) và Silent Bob (đạo diễn Kevin Smith thủ vai). Họ đều trở thành các biểu tượng trong văn hóa đại chúng Mỹ.

 

Trong số đó, Clerks được đánh giá cao nhất. Không chỉ vì là phim khởi đầu, mà còn ở cách Kevin Smith tạo ra được một không gian điện ảnh riêng biệt, phóng khoáng và cách mạng. Phim quay đen trắng, chủ yếu để tiết kiệm kinh phí khi không phải lo lắng về màu sắc và ánh sáng. Nhưng cuối cùng, lựa chọn này lại giúp Clerks không bị lỗi thời. Thế giới trong phim vẫn sặc mùi New York hiện đại, khi các yếu tố về trang trí, trang phục bị nhạt nhòa. Để đảm bảo không gian cửa tiệm, ở cảnh đám tang trong ngôi nhà khác, phim chuyển sang hoạt hình. Đây là một lựa chọn dũng cảm ở thập niên 1990. Nhưng với Smith, chẳng có gì để sợ.

 

Clerks bị dán nhãn NC-17 (cấm người dưới 17 tuổi), vì phần thoại có phần tục tĩu. Thế nhưng, lời thoại chính là phần tỏa sáng của phim. Sự tục tĩu, như mọi thứ khác trên đời, đều có thể thành nghệ thuật. Những đối đáp thông minh, lồng ghép triết học vào các vấn đề ngớ ngẩn trong phim, là điểm cuốn hút chính. Bạn đã nghe về quan điểm chính trị của một thợ... lợp mái nhà? Hay khía cạnh tâm lý học của việc để tiền trước mặt người lạ? Xin mời ghé thăm cửa hàng của Dante.

 

Cửa hàng kỳ quặc- đỉnh cao doanh thu 1994

 

Chấp nhận và tiến lên

Clerks giống như một tập hợp các phim “sitcom”, trong phim, mỗi tập được đặt tựa theo các vật phẩm trong cửa hàng. Chúng ta không bao giờ đoán được điều gì sẽ xảy ra kế tiếp, nhân vật kỳ quặc, khách hàng tâm thần, trò đùa quái dị nào đang chờ đợi. Phim ngồn ngộn đời sống, dù đôi lúc bị làm quá, dưới đầu óc hài hước của Smith, mang đến chất giải trí đáng giá.

 

Các diễn viên trong phim đều là người thân, bạn bè hoặc người quen của Kevin Smith. Nhưng họ không tạo cảm giác nghiệp dư trong phim, từ chính đến phụ, đến cả các vị khách vô danh thoáng qua. Smith giữ được không khí tự nhiên, gần gũi. Tất nhiên, người xem sẽ không tin rằng có cửa hàng tiện lợi nào trên đời giống như trong Clerks. Cái tài của Smith là khiến họ quên đi việc thắc mắc, chỉ dán mắt vào các nhân vật và câu chuyện.

 

Cửa hàng kỳ quặc- đỉnh cao doanh thu 1994

 

Dĩ nhiên, một tác phẩm không thể chỉ dựa vào hài hước để sống lâu dài trong lòng khán giả. Trong dòng chảy trưởng thành của thập niên 1980, Clerks hướng góc nhìn đến những thanh niên sợ hãi, không mục đích, không chí hướng, đại diện là Dante. Một anh chàng sợ hãi với cuộc sống đến mức không muốn lớn lên, không muốn phải đối diện với “cuộc sống thật”. Cửa hàng tiện lợi trở thành chốn nương náu và cỗ máy đóng băng thời gian của gã. Nhưng, dù muốn dù không, cuộc sống vẫn tới gõ cửa, giống như những vị khách không mời.

 

Quyết định của Dante? Không có quyết định nào cả, vì đời nào cho gã lựa chọn khác ngoài chấp nhận và tiến lên. “Hãy ăn miếng khoai tây đi!”, gã bạn Randal triết lý nói, “rồi cậu sẽ thấy khá hơn”.

 

 Clerks được quay trong 29 đêm ở cửa hàng tiện lợi, nơi Kevin Smith làm việc. Khi trời sáng, anh phải dọn dẹp, tranh thủ ngủ vài giờ trước khi tiếp tục bán hàng.

Kinh phí của phim vào khoảng 27.000 đôla, đến từ tiền Smith bán tháo vật dụng cá nhân. Phim thu về hơn 3 triệu đôla, khởi đầu cho sự nghiệp của anh sau này.