GIỚI TRẺ

Biệt đội giải cứu nguồn nước

Đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với những con sông chằng chịt. Đó là nguồn nước quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của người dân nơi đây nhưng nguồn nước ấy đang ô nhiễm bởi thói quen vệ sinh không đúng cách. Một “biệt đội sinh viên giải cứu” nguồn nước ra đời với dự án mang tên “xây dựng nhà vệ sinh nổi chi phí thấp cho cộng đồng vùng lũ và vùng nổi đồng bằng sông Cửu Long”.

Sự ủng hộ rất lớn từ bà con
Sinh ra và lớn lên ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, các bạn sinh viên đến từ trường đại học Cần Thơ hiểu rõ sự quan trọng của nguồn nước mặt nơi đây. Tuy nhiên, sự ô nhiễm đang “giết chết” nguồn nước này. Đặc biệt là thói quen vệ sinh không đúng cách góp phần không nhỏ cho sự ô nhiễm đó.

Nguyễn Thông Thả (trường ĐH Cần Thơ, trưởng dự án) bày tỏ: “Nước là sự sống, được ví như là máu của quả đất này. Vùng đồng bằng quê hương của tụi mình cũng thế. Nguồn nước không chỉ đóng vai trò trong trồng trọt mà còn rất quan trọng trong cuộc sống hằng ngày. Bởi lẽ, đa phần người dân nông thôn tại đây phụ thuộc rất nhiều vào nguồn nước mặt. Thực trạng hiện nay, nguồn nước đang gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Trong đó, vấn đề ô nhiễm nguồn nước mà một trong những nguyên nhân là người dân chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh để sử dụng. Trong khi một bộ phận người dân sống trực tiếp trên sông đang ngày ngày sử dụng nguồn nước này. Hàng ngày, tụi mình chứng kiến những hình ảnh này và phải làm gì đó để cứu lấy những con sông quê hương mình. Ý tưởng cho dự án bắt nguồn từ đây”.

Nguyên lí hoạt động của mô hình nhà vệ sinh nổi.

Khi có ý tưởng, các bạn phải xuống tận nơi khảo sát hiện trạng. Điều lo ngại là việc người dân, đặc biệt là trẻ em, không có chỗ vệ sinh hợp lý. Họ thường thải trực tiếp xuống sông và sử dụng nước sông để sinh hoạt hằng ngày nên rất mất vệ sinh. Ngoài ra, con nước vùng này không ổn định. Tùy theo mùa mà mực nước lên xuống thất thường, nhất là vào mùa lũ. Để khảo sát đúng tình hình, các bạn đã dành thời gian để gặp và ở nhà dân. Từ đó, các bạn nghe nguyện vọng của người dân, ghi chép những tư liệu, đưa ra những đánh giá thiết thực.

Vật liệu lắp đặt được vận chuyển đến nơi lắp bằng thuyền.

Do hạn hẹp về thời gian, nhóm tranh thủ những ngày nghỉ cuối tuần để chạy về các tỉnh để thực hiện dự án. Mục tiêu của dự án không chỉ đem đến môi trường vệ sinh an toàn, đúng cách cho người dân mà còn muốn thay đổi thói quen sinh hoạt của họ. Bạn Thu Trang (trường ĐH KHXH&NV, ĐH Quốc gia TP. HCM) chia sẻ: “Sau khi lên kế hoạch, nhóm phải thuyết phục người dân đồng ý sử dụng. Nhóm tìm cách hạ giá thành lắp đặt xuống mức thấp để bà con chấp nhận mô hình. Hiện giá lắp một mô hình của tụi mình khoảng 2 triệu đồng. Thời gian để lắp mô hình khoảng 5 ngày. Tất cả mọi vật liệu đều được vận chuyển đến nơi lắp đặt bằng thuyền. Khi mô hình lắp xong, đưa vào sử dụng, cứ nửa tháng, tụi mình phải ghé qua nơi lắp kiểm tra chất lượng để đảm bảo mô hình hoạt động hiệu quả. Qua đó, nhóm sẽ rút kinh nghiệm cho những mô hình sau này. Dự án của nhóm dù gặp nhiều khó khăn nhưng nhận được sự ủng hộ rất lớn từ bà con”.

Vùng nước nổi, nước lũ nơi dự án chọn thực hiện lắp đặt mô hình.

Góp sức trẻ cho quê hương
Vạn sự khởi đầu nan, khi mới bắt tay vào dự án, các thành viên cũng gặp thất bại. Đó là khi các bạn chưa nắm được tình hình con nước, mô hình lắp đặt không đạt hiệu quả như mong đợi. Nhóm lại mày mò từ sách vở, theo người dân xuống các bè cá quan sát con nước. Hơn 20 mô hình đã được lắp đặt ở Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long là câu trả lời cho tất cả cố gắng của dự án.

Thầy Quốc Đẳng (GV trường ĐH Cần Thơ, cố vấn dự án) cho biết: “Mô hình sử dụng hai bồn nhựa làm vật liệu chứa chất thải. Mỗi bồn có dung tích 500 lít. Hai bồn được nối với nhau bằng ống nhựa răng 90. Chúng tôi dùng hệ thống khung sắt V4 cố định bộ phận chứa. Xí bệt được nối với bể chứa bằng ống nhựa răng 90. Bộ phận chịu lực từ xí bệt được làm bằng sắt, liên kết với khung bằng hệ thống ốc vít. Hệ thống lọc được trang bị bằng ống nhựa có lỗ lọc được cố định và sử dụng than để làm vật liệu lọc. Ống thoát khí sử dụng ống nhựa 27, chiều cao theo chuẩn nhà vệ sinh trên cạn. Ống thoát nước ra môi trường sử dụng ống nhựa 49 đặt cao 2/3 bồn lắng. Ống thoát nước âm trong lòng đất độ sâu 1 mét. Toàn bộ mô hình được cố định vào bè bằng hệ thống dây chịu lực. Hoàn thành mô hình sau một ngày lắp ráp, mô hình có thể sử dụng 2 ngày sau đó khi có hệ thống che chắn đảm bảo an toàn”.

Tại mỗi điểm, dự án xây 3 đến 5 mô hình nhà vệ sinh nổi. Nhóm ưu tiên những khu vực vùng lũ, nhà nổi. Đặc biệt là những hộ nghèo. Khi hoàn thành mô hình, nhóm giao lại cho dân quản lý còn nhóm chỉ giám sát. Quốc Thái (trường ĐH Cần Thơ, thành viên dự án) chia sẻ: “Kiến thức trên giảng đường giúp nhóm tự tin hơn khi thực hiện dự án, lấy kiến thức mình học được áp dụng vào thực tế. Nhóm có các thành viên với kiến thức chuyên môn về kỹ thuật xây dựng, xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng, dự án không xây cầu đường mà chọn nhà vệ sinh nổi để thực hiện. Theo nhóm mình nhà vệ sinh cần thiết và thực tế hơn. Đây là mong muốn cơ bản nhất mà dự án muốn đóng góp cho cộng đồng. Giống như việc bạn muốn xây một ngôi nhà, phải bắt đầu từ phần nền móng”.

Khi thực hiện dự án, các thành viên đã tích góp được nhiều kinh nghiệm như làm việc nhóm, tiếp xúc với người dân, chính quyền, khả năng thuyết phục để xin tài trợ. Hiểu hơn về quê hương, người dân quê mình, được góp sức trẻ để giúp quê mình chính là điều quan trọng hơn hết mà các thành viên trong nhóm có được từ dự án.

Thuận Tùng

Dự án “Xây dựng nhà vệ sinh nổi chi phí thấp cho cộng đồng vùng lũ và vùng nổi đồng bằng sông Cửu Long” đạt được các giải thưởng như: Giải Nhì cuộc thi Phát triển Bền vững – Holcim Prize, giải Ba cuộc thi Tìm kiếm thiết kế nhà vệ sinh mới – Save The Children, giải Nhì cuộc thi Tuổi trẻ với sáng kiến vì môi trường bền vững – Tổng cục Môi trường.

Dự định tiếp theo của các thành viên là thực hiện nhiều mô hình nhà vệ sinh hơn nữa tại ĐBSCL, thành lập và mở rộng thêm nhiều “Thư viện cộng đồng” để giúp trẻ em nghèo có nhiều cơ hội đọc sách, bảo tồn nhiều loài thảo dược quý và thực hiện nhiều hoạt động ngoại khóa nâng cao nhận thức cho trẻ em về biến đổi khí hậu và cách ứng phó.

Ngoài dự án nhà vệ sinh nổi, nhóm cũng đang thực hiện dự án “Thành lập Thư viện cộng đồng, bảo tồn thảo dược nhằm nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho trẻ em”.

 

To Top