THEO DÒNG THỜI SỰ

Quyết tâm cải thiện hệ thống giáo dục Đại học Việt Nam

Bộ trưởng Bộ GD – ĐT Phùng Xuân Nhạ đặt quyết tâm: Khoảng 10 năm nữa, hệ thống giáo dục đại học ở Việt Nam sẽ thực sự phát triển theo chiều sâu và hội nhập quốc tế. Đây là một trong những nhiệm vụ được đặt ra thảo luận, góp ý tại Hội nghị Tham vấn chính sách phát triển giáo dục đại học, giai đoạn 2021- 2030, tầm nhìn 2035, diễn ra tại Hà Nội vừa qua.

Quản lý Nhà nước và quản trị đại học cho một hệ thống giáo dục đại học hiệu quả

Đó là tiêu đề của một nhóm chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB) nghiên cứu với mục tiêu thúc đẩy hệ thống giáo dục đại học Việt Nam phát triển trong bối cảnh mới. Theo nhóm chuyên gia, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam muốn thực sự phát triển, bắt kịp với xu hướng quốc tế thì nhất thiết phải có mục tiêu cụ thể.

Phải đổi mới về quản trị giáo dục đại học trong một chiến lược tổng thể, bao gồm đổi mới về chính sách và các chỉ tiêu hoạt động. Các trường cần phải công bố đầu ra như thế nào với các bên liên quan. Kiên quyết đại học phải có tự chủ và trách nhiệm giải trình. Giải trình ở đây là đánh giá các văn bản pháp quy hiện hành và việc triển khai trong thực tế; các chỉ số tự chủ và khung trách nhiệm giải trình. Phải có đánh giá về đảm bảo chất lượng và chiến lược lộ trình đổi mới.

TS Jane Davidson, Phó Hiệu trưởng ĐH Wales Trinity Saint David (Xứ Wales) cho biết, hệ thống đại học phát triển cần có sự quản lý của Chính phủ nhưng phải đạt được sự cân bằng giữa ý muốn của Chính phủ là ra các quy định (can thiệp) để đảm bảo chất lượng mà không làm mất khả năng cung cấp nguồn nhân lực cho đất nước của các trường đại học. TS Jane Davidson cho biết, ở Xứ Wales, mục tiêu chung của mối quan hệ giữa Chính phủ và các trường đại học là mang tính xây dựng. Có hơn 93% ngân sách của trường đại học Xứ Wales đến từ các khoản thu nhập độc lập, bao gồm học phí, chứ không phải trực tiếp từ Chính phủ. Để cho một môi trường giáo dục đại học phát triển thì điều đầu tiên là tự chủ, tự chủ trong cả cách quản trị. Tất cả các trường đại học ở Xứ Wales đều có thể bổ nhiệm người đứng đầu cơ quan và xác định mức lương, nhiệm kỳ của họ. Các trường đại học được quản lý thông qua một cơ quan điều hành của Chính phủ.

Ở Việt Nam, khái niệm trách nhiệm giải trình cũng đã được đưa ra lâu nay, giải trình giữa các bên liên quan như sinh viên, phụ huynh, xã hội. Vẫn theo TS Jane Davidson, các trường đại học cần chịu trách nhiệm về sinh viên của mình: “Cơ quan Thị trường và Cạnh tranh của Vương quốc Anh đưa ra những khuyến cáo cho các trường đại học về cách tuân thủ luật bảo vệ người tiêu dùng đối với sinh viên. Một trong những đặc điểm của hệ thống giáo dục đại học Xứ Wales là cách tiếp cận lấy sinh viên làm trung tâm. Điều này nghĩa là, các sinh viên được đại diện ở mức cao nhất trong Hội đồng Giáo dục Đại học Xứ Wales”.

Quang cảnh Hội nghị tham vấn Chính sách phát triển giáo dục đại học, giai đoạn 2021- 2030, tầm nhìn 2035.

Chia sẻ một kinh nghiệm thực tế từ nền giáo dục Hàn Quốc, GS. Ju-Ho Lee, nguyên Bộ trưởng Giáo dục – Khoa học – Công nghệ Hàn Quốc cho biết, giáo dục đại học phát triển có đóng góp không nhỏ là chủ thể chính – sinh viên. Giáo dục đại học cần chú trọng đến việc tạo cho sinh viên ý thức học tập suốt đời, thay vì  học chăm chỉ ở bậc phổ thông nhưng vào được đại học thì không học nhiều nữa. Và cách tốt nhất nên làm là thay đổi chương trình, phương pháp nhằm tạo hứng thú học tập cải thiện khả năng sáng tạo của sinh viên, thay vì bắt sinh viên phải học máy móc, ghi nhớ thuộc lòng.

Sẽ có lộ trình dài hơi phát triển giáo dục đại học

Thông tin về lộ trình phát triển giáo dục đại học thời gian tới, Bộ trưởng Bộ GD – ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết, ông quan tâm đến chất lượng giáo dục đại học nhưng việc quan tâm mà không có một kế hoạch tổng kết thực tiễn và chiến lược thì rất khó thành công. Bộ trưởng đặt vấn đề, giáo dục đại học Việt Nam hiện nay cần phải tiếp cận theo hướng hội nhập, từng bước đưa hệ thống giáo dục vào hội nhập toàn cầu. Trong đó, giáo dục đại học phải đi trước một bước vì tới đây nguồn nhân lực sẽ có tính toàn cầu.

Mới đây, WB đã đưa Việt Nam và Trung Quốc là những quốc gia hàng đầu trong việc đổi mới giáo dục và đào tạo, trong đó có giáo dục đại học. Điều này càng thúc đẩy lộ trình, kế hoạch để đưa hệ thống giáo dục đại học Việt Nam phát triển. “Các chuyên gia của WB và những nền giáo dục tiên tiến tương đồng với giáo dục Việt Nam sẽ thảo luận cởi mở về những điểm yếu, điểm mạnh của giáo dục đại học Việt Nam và đặt trong tầm nhìn dài hạn, tầm nhìn này đến 2030 – 2035 để phù hợp với lộ trình phát triển đất nước. Lần này, chúng tôi quyết tâm làm bài bản, căn cơ, có tầm nhìn dài gắn với thực tiễn và cuộc sống. Hai trụ cột lớn trong quá trình phát triển phải có thực tiễn và có tính quốc tế”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh.

Hướng tới lộ trình đưa hệ thống giáo dục đại học Việt Nam phát triển, hội nhập quốc tế, người đứng đầu ngành giáo dục đặt vấn đề sẽ có bốn mục tiêu quan trọng và có cách tiếp cận phù hợp để các chuyên gia thảo luận. Thứ nhất, cách tiếp cận khung phân tích chiến lược giáo dục đại học Việt Nam nên đi theo hướng nào? Thứ hai, cần xác định đâu là trụ cột trong thành tố khung chiến lược. Trụ cột “tự chủ đại học” cũng là một nội dung quan trọng, vì từ đó kéo theo cơ chế tài chính như thế nào, việc đảm bảo chất lượng ra sao, việc kết nối doanh nghiệp với các trường đại học? Thứ ba, trong quá trình phát triển sẽ cần những chuyên gia phù hợp, chuyên gia đứng đầu ở một lĩnh vực nào đó rồi giao nhiệm vụ cụ thể. Thứ tư, sẽ cần mốc thời gian cụ thể. Từ nay tới năm 2020, giáo dục đại học Việt Nam đặt mục tiêu đến đâu và trách nhiệm các bên như thế nào, thời gian tới sẽ có giám sát.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cũng nhấn mạnh tới vai trò của Chính phủ trong việc phát triển giáo dục đại học cần rõ ràng. Chính phủ cần tạo môi trường thuận lợi và giám sát chất lượng, hỗ trợ chứ không can thiệp sâu. Các trường đại học phải vận động theo đúng tinh thần tự chủ đại học và tự chịu trách nhiệm. “Tôi tin với cách làm, cách nghĩ này, về mặt trung hạn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam sẽ hội nhập hơn. Nhưng tại thời điểm này, chủ trương là phải xếp loại giữa các trường lớn, trường nhỏ, số trường sẽ giảm và nâng cao chất lượng. Nhóm trường đại học chất lượng cao sẽ theo hướng nghiên cứu và phải là trường mạnh hẳn. Nhóm trường theo nhóm thực hành phải đi theo hướng gắn với thực tiễn. Nhưng dù lớn hay nhỏ, phải đảm bảo nguyên tắc về chất lượng”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định.

Xuân Trung

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 14, phát hành ngày 02/04/2018:

 

To Top