GIẢI TRÍ

Uy lực của “playlist”

NF là một rapper đến từ Michigan, Mỹ. Nhưng hơi khác với những rapper tiếng tăm đang chộn rộn trên các bảng xếp hạng, dòng rap mà NF theo đuổi là Christian rap, mang tính tôn giáo. Thay vì khoe khoang tiền bạc, đồng hồ xịn hay dây xích vàng chói lọi cùng các cô gái ăn mặc thiếu vải, lời lẽ của dòng rap này mang nhiều tính xây dựng và truyền bá đức tin.

Vút cao

Christian rap tách khỏi gốc rễ phản kháng sự áp bức và bóc lột của nhạc rap thuần tuý. Với nhiều khác biệt như vậy, dòng nhạc này không nhận được sự quảng bá nhiều của làng nhạc và cũng ít nhận được sự chú ý của công chúng. NF có album đầu tay năm 2012, tới năm 2014 thì có một EP lọt được vào bảng xếp hạng “Top gospel album” ở vị trí thứ tư nhưng đây là bảng xếp hạng quá chuyên biệt cho các dòng nhạc tôn giáo nên số đông công chúng vẫn không biết đến anh.

NF đổi chiến thuật, không đi theo Christian rap nữa mà hướng đến số đông công chúng hơn, tuy nhiên, lời rap vẫn nhiều suy tư hơn là khoe khoang. Album Perception được phát hành tháng 10/2017, leo lên hạng nhất ở Mỹ. Nhưng cái tên NF vẫn không được các thị trường khác biết đến. Một biên tập viên của Spotify phụ trách khu vực Bắc Âu đã chọn bài Let You Down, đĩa đơn thứ ba từ album, đưa vào 2 “playlist” nhạc pop thuộc hàng nhỏ lẻ của riêng khu vực Bắc Âu. Đến lúc này, NF có khoảng 300.000 lượt nghe mỗi ngày trên Spotify, 90% là đến từ Mỹ.

Các số liệu cho thấy, người nghe rõ ràng thích bản nhạc này nên các biên tập đã chuyển Let You Down vào các “playlist” tiếng tăm, có lượng người theo dõi cao hơn nhưng vẫn chỉ riêng ở khu vực Bắc Âu. Daniel Breitholtz, người đứng đầu đội ngũ biên tập khu vực Bắc Âu kể lại: “Không phải ai cũng nghe bài hát này rồi, thế nhưng, những ai đã nghe thì chắc chắn sẽ thích, số liệu cho thấy điều đó”.

Bản nhạc này tiếp tục được đưa vào các “playlist” quan trọng hơn, trong đó có Hot Hits tại Thụy Điển và Đan Mạch, “playlist” quan trọng nhất ở mỗi quốc gia. Số liệu người nghe vẫn tiếp tục chứng tỏ được sức hút của ca khúc này nên bản nhạc được giới thiệu cho các biên tập viên các thị trường khác. Cuối cùng, Let You Down được đưa vào “playlist” tiếng tăm nhất của SpotifyToday’s Top Hits. “Playlist” này có 18,5 triệu người theo dõi nên xuất hiện trong đây đồng nghĩa với cất cánh vút cao.

Vào đúng đường ray

Hiện tại, Let You Down được nghe 190 triệu lượt, xếp hạng 9 trong những bài hát được nghe nhiều nhất trên Spotify. Sức mạnh của các “playlist” đã được tỏ rõ: Một nghệ sĩ Mỹ ít được biết đến ngoài biên giới có thể có được bài “hit” ở Bắc Âu và sau đó lan rộng ra toàn thế giới.

Sự thành công của một bài hát riêng lẻ cũng có thể kéo theo cả con tàu phía sau. Các bài hát khác của NF, những album đã phát hành, đĩa nhạc ngắn (EP) đều nằm sẵn ở đó, chỉ cách một cú “click” chuột. Thậm chí, hệ thống cũng sẽ tự động chuyển bài phù hợp mà bạn chẳng cần nhấc ngón tay. Hiện tại, mỗi ngày, các bài hát của NF được nghe 5 triệu lượt, vượt xa con số 300.000 lượt lúc khởi đầu. Let You Down đã kéo toàn bộ sự nghiệp của NF đi theo đúng đường ray.

Đương nhiên là có sự khác biệt lớn giữa mũi nhọn và toàn bộ con tàu. Bài hát được nghe nhiều thứ hai của NF, If You Want Love có lượt nghe chỉ là hơn 8 triệu. Let You Down cũng tìm được chỗ đứng trên bảng xếp hạng Billboard từ tháng Mười và cho đến nay vẫn đang có chỗ đứng khá ổn trên bảng xếp hạng tổng hợp Hot 100Top R&B/hip-hop. Ở bảng xếp hạng sau, bài này giữ vị trí thứ tám, trên các bài Bank Account của 21 Savage, LOVE của Kendrick Lamar và 1-800-273-8255 của Logic, toàn những cái tên lớn, được sự hỗ trợ nhiều từ các hãng đĩa, trong khi Let You Down hoàn toàn đơn thương độc mã.

Biên tập viên Daniel Breitholtz nhận xét: “Có thể mấy anh bạn của tôi ở hãng Universal Music sẽ cú lắm khi tôi nói điều này nhưng tất cả chuyện này xảy ra với một bài hát không hề được “tiến cử” bởi hãng đĩa, bởi nhà xuất bản, người quản lý hay bất kỳ ai. Đó chỉ là một bài hát rất hay đã tìm được đường đi của mình nhờ sức mạnh của “playlist”. Quá tuyệt, ha!”

TRÍ QUYỀN

Quá trình tiến cử mà Daniel nhắc đến là một phương thức quen thuộc mà làng nhạc vẫn thường thực hiện, trước đây là với các biên tập viên radio và giờ là biên tập viên các dịch vụ “streaming”. Trong hàng ngàn bài hát, album mới phát hành mỗi tuần, các nhân viên hãng đĩa hay quản lý nghệ sĩ sẽ chọn để “tiến cử”, dễ hiểu hơn là giới thiệu các bản nhạc, nghệ sĩ quan trọng mà hãng đĩa muốn quảng bá vì hãng đĩa đã đầu tư vào các bài hát này. Quyền quyết định đương nhiên là ở biên tập viên và do đó, như Lá thư âm nhạc đã từng nhắc đến, có những con đường vòng, thậm chí dịch vụ, để tiếp cận và giới thiệu bài hát. Về phía biên tập viên, bên cạnh rất nhiều số liệu để cân nhắc, việc đưa bài hát vào các “playlist” mà họ phụ trách còn phụ thuộc vào trực giác và kinh nghiệm. Nhưng sau khi xuất hiện trong “playlist” thì bài hát được giữ lại, được “thăng tiến” lên “playlist” quan trọng hơn hoặc bị xóa đi thì phần lớn phụ thuộc vào sự đón nhận của người nghe. Lúc này, số liệu là điều quan trọng nhất, như trường hợp của bài Let You Down từ NF.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 51, phát hành ngày 25/12/2017:

To Top