GIẢI TRÍ

Thương vụ thế kỷ

Sáu ông lớn của Hollywood giờ chỉ còn lại 5. Năm 2017, Hollywood chứng kiến một thương vụ, gọi là thương vụ “thế kỷ” cũng chẳng sai, khi Disney mua lại 20th Century Fox với giá 52,4 tỷ đôla. Câu hỏi đặt ra là: Giờ thì sao?

Rắc rối nội bộ

Một điều phải xác định rõ là tập đoàn giải trí Fox không bán mình trọn vẹn cho Disney. Họ chỉ bán đi mảng kinh doanh mạnh mẽ nhất: Hãng phim 20th Century Fox và vài công ty con liên quan. Mảng truyền hình và báo chí, đại diện là công ty truyền thông Fox, nền tảng cho đế chế của chủ sở hữu là gia đình tỷ phú Rupert Muchdoch, vẫn tồn tại độc lập.

Dù vậy, đây vẫn là sự kiện khá bất ngờ. Chủ yếu vì Fox đang ăn nên làm ra. Ở mảng thương mại, các phim siêu anh hùng nhãn R, như Deadpool (Quái nhân Deadpool, 2016), hay Logan (2017), cũng như loạt X-Men đang được phục sinh mạnh mẽ. Trong khi ở mảng nghệ thuật, năm nay, Fox gần như không có đối thủ với một loạt phim được đánh giá cao, như: The Shape of Water (Dáng hình của nước), Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (Ba tấm biển ngoài Ebbing, Missouri) và nổi bật là The Post (Cột mốc), đang tràn ngập khí thế đánh chiếm Oscar sắp tới.

Lý do có thể không phải vì tiền. Theo các chuyên gia, thương vụ này có ý nghĩa như một lối thoát cho các mâu thuẫn khó giải trong nội bộ Fox. Chính xác hơn là nội bộ gia đình Murdoch. Trước quyết định lịch sử này, con trai lớn của Rupert Murdoch là Lachlan đang là đồng Chủ tịch 20th Century Fox, còn em trai James làm Giám đốc điều hành. Tuy nhiên, họ bị phân tán bởi yêu cầu phát triển của công ty truyền thông Fox, vốn không hề liên quan đến phim ảnh.

Từ rất lâu, nhà Murdoch đã muốn mở rộng quy mô của công ty này, vì giá trị thị trường 60 tỷ đôla như hiện tại theo họ là “không đủ lớn”. Tuy nhiên, để mở rộng, họ cần có một gói thầu tương đương, để tối đa hóa giá trị cho các cổ đông. Nhiều năm nay, Fox đã cố gắng mua lại Sky, công ty truyền hình vệ tinh lớn của châu Âu. Họ vốn đã sở hữu 39% cổ phần ở đây. Nhưng quá trình này mãi vẫn chưa thành công, bởi các vụ tai tiếng về tham nhũng và đặc biệt là phát tán ảnh sex của giới lãnh đạo Fox vào năm 2015, còn bị gọi mỉa mai là vụ “PhotoGate”. Trong khi đó, hãng phim 20th Century Fox lại ngày một phình lớn. Họ không đủ sức để cáng đáng cả hai mảng kinh doanh này.

Thật khó khước từ

Có lẽ, chính Disney cũng không ngờ thương vụ này lại xuôi chèo mát mái đến thế. Nhiều tờ báo đánh giá, tỷ lệ thành công để Nhà Chuột mua lại Sony hay Paramout còn cao hơn Fox nhiều lần. Hai hãng này giờ chỉ còn chiếm lần lượt 8% và 5% thị phần phim ảnh hiện tại và mỗi năm mỗi giảm. Cả hai đã liên tục thay đổi chủ tịch của mình từ vài năm qua nhưng vẫn chưa tìm thấy con đường sống. Trong khi Fox, với 12,5% thị phần, chỉ đứng sau Disney, Warner Bros. và Universal.

Thế rồi, Fox mới là kẻ gục ngã đầu tiên. “Mồi câu” lớn nhất của Disney có lẽ là lời mời chào hấp dẫn dành cho trai thứ James Murdoch. Ông sẽ được đề bạt vào vị trí phó cấp cao giám sát tài sản của Fox và tương lai là các vị trí cao hơn ở Disney. Trong nhiều năm, James đã nỗ lực làm việc để chứng tỏ, song chưa bao giờ được công nhận. Ông đã có khởi đầu rất tốt, tạo ra các thay đổi về công nghệ cho công ty. Ông biến Fox News thành một kênh thông tin mạnh mẽ, đủ sức cạnh tranh với bất kỳ đối thủ nào.

Thế nhưng, các vụ tai tiếng ập đến ngay trong thời gian ông lãnh đạo. Đỉnh điểm là vụ đánh cắp thông tin điện thoại di động vào năm 2012. James bị chỉ trích là đã dùng tiền mua chuộc các nạn nhân để làm “chìm xuồng” vụ này. Dù đã lên tiếng phủ nhận, uy tín của James vẫn suy giảm đáng kể. Ông buộc phải từ chức và tìm cách gầy dựng lại sự nghiệp. Trong thời gian đó, anh trai Lachlan trở lại nắm quyền và trở thành ngôi sao ở mảng truyền thông. Con đường thăng tiến của James gần như đã bị chặn lại.

Đúng lúc đó, Disney xuất hiện như một lối thoát. Lời đề nghị của họ, ở nhiều mặt, sẽ giúp giải quyết các nút thắt ở Fox hiện tại. Người anh lớn Lachlan sẽ được chuyên tâm vào mảng truyền thông với Fox News, tiếp tục tham vọng mở rộng với Sky. Fox sẽ trở về là một công ty truyền thông đúng nghĩa, không còn vướng víu bởi các mảng kinh doanh khác. Cậu em sẽ thoát khỏi các bóng đen bủa vây và tiếp tục chứng tỏ giá trị với tư cách mới ở công ty phim thuộc quyền Disney.

Tương lai là gì?

Những người đang lo sợ vào tương lai sắp tới, dĩ nhiên không phải nhà Murdoch. Đó là hơn 3.000 nhân viên của 20th Century Fox. Việc mất đi số tiền khổng lồ buộc Disney phải hành động ngay với các tài sản phim ảnh vừa thu được. Một sự tái cơ cấu là không tránh khỏi. Các hoạt động làm phim của Fox sẽ bị thu nhỏ lại, chỉ tập trung vào các thương hiệu lớn như X-Men. Các dự án nhỏ hơn, hoặc ít tính thương mại hơn, chắc chắn phải đối mặt với nguy cơ bị hủy bỏ.

Thực tế này rõ ràng hơn, nếu nhìn vào sự chuyển hướng của Nhà Chuột trong thập niên qua: Không tập trung vào số lượng, mà vào chất lượng. Trái với tư duy phổ biến “càng làm thật nhiều sản phẩm, càng nhiều cơ hội thành công”, Disney đang theo đuổi một chiến lược gọi là “phim sự kiện”. Các phim mới của Star Wars (Chiến tranh giữa các vì sao), hay Avengers (Biệt đội báo thù) là những ví dụ. Mỗi kỳ ra mắt phim là một ngày hội, được đảm bảo bởi số lượng “fan” trung thành khổng lồ. Doanh thu luôn ở mức đỉnh, với chất lượng phim chỉ cần ở mức khá.

Nhưng mục đích lớn nhất của Disney trong thương vụ này có thể không hẳn là điện ảnh, mà là “streaming”. Cùng với việc sáp nhập Fox, họ tiếp quản luôn cả nền tảng “streaming” Hulu, đối thủ trực tiếp của NetflixAmazon. Tháng Mười Một vừa qua, Disney đã rút tất cả phim ra khỏi hệ thống của hai hãng kia, chuẩn bị tung ra dịch vụ phim riêng vào năm 2019. Tuy nhiên, số lượng nội dung Disney sở hữu vẫn còn quá nghèo nàn. Giờ đây, với thư viện phim rộng lớn của Hulu, họ đã có “kho vũ khí ngon lành” như nhận định của ABC News để bước vào “chiến trường” phim trực tuyến.

Những kẻ kế tiếp phải lo sợ và vẫn luôn như thế, là các hãng phim còn lại. Không chừa một ai, kể cả bốn ông lớn Warner Bros., Sony, Paramount và Universal. Ngay sau khi Disney mua lại Fox, đã có nhiều tranh ảnh hài hước lan truyền, như bức tranh vẽ hình Disney là một lỗ đen đang hút hết mọi thứ vào trong nó. Bức tranh này có thể mang ý nghĩa dự báo hơn là biếm họa. Với 40% thị phần ở Hollywood (18% của Disney cộng 12% của Fox) và chắc chắn còn tăng cao, Nhà Chuột không còn là kẻ thống trị cuộc chơi, mà chính xác, giờ đây họ là kẻ định đoạt luật chơi.

BẢO TRUNG

Với thương vụ này, 20th Century Fox kết thúc vòng đời là một hãng phim độc lập ở tuổi 82, kể từ khi thành lập vào năm 1935.

Cùng với việc nuốt gọn mảng phim truyền hình rất mạnh của Nhà Cáo, Nhà Chuột giờ sẽ toàn quyền sở hữu các loạt phim nổi tiếng, như: The Simpsons (Gia đình Simpsons), American Horror Story (Chuyện kinh dị Mỹ), Modern Family (Gia đình tân thời)…

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 1, phát hành ngày 01/01/2018:

 

To Top