GIẢI TRÍ

Nỗi sợ “táo thối”

Cuộc chiến chống xâm hại tình dục ở Hollywood, khởi xướng từ vụ bê bối Harvey Weinstein, vừa đạt đến “tầm cao” mới. Trang đánh giá phim quyền lực Rotten Tomatoes đã quyết định tạo ra một website đặc biệt. Ở đó, người xem có thể biết bộ phim nào dính các “phốt” đáng xấu hổ trong quá trình thực hiện.

“Táo tươi” hay “táo thối”

Như tất cả đều biết, hình ảnh biểu tượng của Rotten Tomatoes là một quả cà chua, như tên gọi website chỉ ra. Khi một bộ phim ra mắt, đội ngũ của trang này sẽ tập hợp đánh giá của các nhà bình luận, xếp vào hai mục “tươi” (hay) hoặc “thối” (dở). Giờ đây, người ta sẽ phải làm quen với một hình ảnh biểu tượng mới: Quả táo.

Hiện tại, bạn có thể dễ dàng truy cập vào địa chỉ therottenappl.es và tiến hành tìm kiếm. Giao diện web khá đơn giản, với màu nền đen cùng dòng chữ “Rotten Apples” (Táo thối) và một ô tìm kiếm. Gõ một tiêu đề phim điện ảnh hoặc truyền hình bất kỳ, thông tin phim rút gọn sẽ xuất hiện. Điều đặc biệt là ngoài danh sách đạo diễn, biên kịch, diễn viên… bạn sẽ tìm thấy dòng chữ “Fresh Apple” (Táo tươi) hoặc “Rotten Apple” (Táo thối) đính kèm theo. “Táo thối” nghĩa là bộ phim đó từng gặp phải các cáo buộc liên quan đến xâm hại tình dục, đi kèm đường dẫn đến các bài viết liên quan.

Ví dụ, chúng ta có thể gõ tựa phim Pulp Fiction (Chuyện tào lao, 1994), phim do Harvey Weinstein sản xuất và Quentin Taratino đạo diễn. Không ngoài dự đoán, bộ phim dính một nhãn “Táo thối”. Nhưng đáng chú ý hơn là trang liệt kê ra tất cả các nhân vật bị tố cáo, ngoài Harvey Weinstein còn có John Travolta và Bob Weinstein. Hiện tại, thông tin trên web được cập nhật khá nhanh chóng. Các phim dính “phốt” mới nhất như All the Money in the World (Tất cả tiền trên đời) hay House of Cards (Sóng gió chính trường), với các cáo buộc liên quan đến Kevin Spacey, đều có đường dẫn đầy đủ.

House of Cards.

Tuy nhiên, website này vẫn mắc vài lỗi khá khó chịu. Lôgíc của “Táo thối” hiện tại chưa rõ ràng lắm. Ví dụ như cách thức để xác định một bộ phim có cáo buộc. Nếu dò tìm Con Air (Không tặc, 1997), bạn sẽ thấy phim “thối” do dính líu đến Harry Jay Knowles. Nhưng các cáo buộc về Knowles không phải trên trường quay phim này, mà từ cuộc sống riêng. Nếu dựa vào diễn viên thì tất cả các phim khác có sự xuất hiện của Knowles cũng phải dính “thối”, điều này có vẻ khá bất công. Đây là vấn đề Rotten Apples phải giải quyết trong thời gian tới.

“Quan tòa” mới

Sự xuất hiện của website này lại làm dấy lên tranh cãi về sự phân biệt giữa đời sống riêng và nghệ thuật. Chúng ta có nên tách biệt nghệ sĩ và các tác phẩm của anh ta? Còn nhớ, vào năm 2009, sau khi đạo diễn Roman Polanski bị bắt giữ vì cáo buộc xâm hại tình dục trẻ em, một cuộc họp bàn tròn bất thường của tờ Hollywood Reporter đã được tổ chức. Tại đây, các tên tuổi uy tín, như biên kịch Jay Parini, hay nhà nghiên cứu Mark Anthony Neal đều đồng ý rằng, cần phải có sự tách biệt: “Hãy để nghệ thuật tự đứng riêng. Các nghệ sĩ mới là kẻ chịu phán xét”.

Tuy nhiên, mọi thứ đã đổi khác, khi vụ bê bối Weinstein xuất hiện vào đầu Hè năm nay. Kể từ đó, có đến hơn 40 cái tên khác bị nêu lên, với nhiều bằng chứng có độ xác thực khác nhau. Trong đó, có những cái tên biểu tượng, như: Kevin Spacey, Dustin Hoffman, Bryan Singer… Đây là cơn khủng hoảng danh dự tồi tệ nhất mà Hollywood phải gánh chịu trong nhiều năm nay. Sự thật, tệ nạn xâm hại luôn tồn tại trong lòng kinh đô điện ảnh, như một phần cuộc chơi phù phiếm nơi đây. Nhưng chỉ trong thời đại Internet và mạng xã hội, mặt tối này mới được phơi bày, trở thành thứ mà như Chủ tịch Paramout Gail Berman miêu tả: “Tôi nghĩ, đây là thời khắc con sóng dữ tìm đến!”.

Giờ đây, khán giả có quyền lực hơn rất nhiều, quyết định trực tiếp đến sự sống còn của phim. Họ trở thành những “quan tòa” mới. Việc đoàn phim All the Money in the World phải hoảng sợ thay thế Kevin Spacey, dù phim đã đóng máy, là một minh chứng. Họ thà tốn thêm 10 triệu đôla, còn hơn để phim bị tẩy chay, đồng nghĩa với thất bại doanh thu chắc chắn. Không một ai dám mạo hiểm nữa.

Chuyện cũng không chỉ dừng lại ở tiền bạc. Các phong trào thu thập chữ ký trên mạng đang đòi gỡ bỏ các giải Oscar phim của Weinstein từng đạt được, như Shakespeare in Love (Shakespeare đang yêu, 1999). Dù khả năng này khó xảy ra, Viện Hàn lâm nói rằng, họ đang cân nhắc cho một hình phạt phù hợp hơn.

Đánh giá đạo đức

Trong tình hình này, sự ra đời của một website kiểu Rotten Apples là nước cờ thông minh của Rotten Tomatoes. Họ sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thời đại, một cách nhanh nhạy, chứng tỏ vì sao mình là website về phim số 1 thế giới hiện nay. Tuy nhiên, các tác động tiêu cực là không trách khỏi. Cây bút Britt Hayes bình luận: “Câu tôi nghe nhiều người nói nhất hiện nay là: Ôi, giờ thì bộ phim này đã hỏng đối với tôi! Nhưng như thế đồng nghĩa với việc nhiều người sẽ bỏ qua các phần trước tuyệt vời của House of Cards”.

Chưa kể, sức ảnh hưởng Rotten Tomatoes đến doanh thu phim là không cần bàn cãi. Giờ đến lượt Rotten Apples. Sẽ thế nào, khi cứ mỗi lần quyết định xem phim, người ta lại vào gõ xem phim đó có phải “Táo thối” hay không? Sẽ thế nào, nếu công sức của hàng ngàn con người bị ảnh hưởng bởi chỉ một cá nhân dính cáo buộc? Nhưng điều quan trọng nhất là trải nghiệm về phim của khán giả sẽ không còn trong sáng nữa. Làm sao bạn xóa được hình ảnh một diễn viên “nhúng chàm” ra khỏi đầu, khi nhìn anh ta trên màn ảnh?

Tuy nhiên, nhiều khả năng Rotten Apples sẽ tiếp tục phát triển và trở thành một thang đánh giá mới của phim. Một kiểu thang đạo đức của các nghệ sĩ và giống như một hình phạt cụ thể và có thật, chứ không chỉ về tinh thần: Mọi hành vi xâm hại phải trả giá bằng hàng triệu đôla mất đi! Mặt tích cực là các đoàn làm phim sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn thành viên của mình và hạn chế một hay nhiều Harvey Weinstein kế tiếp xuất hiện.

Thế nhưng, vẫn còn bỏ ngỏ một câu hỏi: Chất lượng các bộ phim sẽ ra sao, nếu các diễn viên và thậm chí là các vai trò khác, làm việc trong trạng thái căng cứng về tinh thần? Giữ mình thôi là chưa đủ, vì bất kỳ ai khác thiếu kiếm chế cũng sẽ khiến công sức chung đổ sông đổ biển. Lỡ như đó là một đạo diễn hình ảnh, một nhân viên kỹ xảo, hay chuyên gia âm thanh? Liệu Rotten Apples có sẵn sàng đánh một dấu “thối” nặng nề lên website của họ? Câu trả lời sẽ đến, có lẽ sớm hơn nhiều người chờ đợi.

BẢO TRUNG

Hiện tại, rất nhiều phim nổi tiếng đang dính phải “Táo thối” trên Rotten Apples, như: Good Will Hunting (Chàng Will tốt bụng, 1993), Dance with the Wolves (Khiêu vũ với bầy sói, 1993), Psycho (Tâm thần hoảng loạn, 1960)…

Trang web này chỉ thống kê riêng các vụ xâm hại tình dục, không tính các dạng bạo hành khác. Do đó, các diễn viên như Johnny Depp vẫn an toàn, dù vừa bị tố cáo đánh đập và đàn áp tinh thần vợ cũ Amber Heard. Nhưng sự việc này vẫn dẫn đến cuộc tẩy chay hàng loạt với phần 2 bộ phim phù thủy Fantastic Beasts (Sinh vật kỳ bí, 2018).

Bài viết được đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam số 50, phát hành ngày 18/12/2017:

 

 

To Top