THEO DÒNG THỜI SỰ

Bằng tốt nghiệp đại học sẽ không còn ghi hệ đào tạo?

Hình thức đào tạo chính quy và tại chức có thể không xuất hiện trên văn bằng đại học, thay vào đó là tập trung và không tập trung. Nhiều chuyên gia lo ngại, việc bỏ ghi hệ đào tạo trên bằng tốt nghiệp sẽ gây nhiều hệ lụy.

Chỉ còn một loại văn bằng

Theo Dự thảo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi, bổ sung mà Bộ GD – ĐT vừa công bố, hình thức đào tạo chính quy hay vừa làm vừa học sẽ không được ghi lên văn bằng như hiện nay. Theo đó, tên loại hình đào tạo sẽ không được ghi trên bằng tốt nghiệp đại học như hiện nay. Cụ thể, tại khoản 2, Điều 6 của dự thảo quy định về trình độ và hình thức đào tạo của giáo dục đại học thì các trình độ đào tạo của giáo dục đại học được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo tập trung và đào tạo không tập trung. Bộ trưởng Bộ GD – ĐT quy định điều kiện thực hiện các hình thức đào tạo. Trong khi đó, theo Luật Giáo dục Đại học hiện hành, các trình độ đào tạo của giáo dục đại học được chia theo hai hình thức là giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên. Tại Điều 38 quy định về văn bằng giáo dục đại học, dự thảo mới bổ sung thêm quy định Bộ trưởng Bộ GD – ĐT quy định thống nhất các nội dung chính ghi trên văn bằng và phụ lục kèm theo. Ngoài thay đổi này, đã có tới 36 trong tổng số 73 điều của Luật Giáo dục đại học năm 2012 đã được Bộ GD – ĐT đề xuất sửa đổi. Theo bộ này, sau 5 năm thực hiện, luật đã bộc lộ những bất cập.

Theo TS Nguyễn Thị Kim Phụng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD – ĐT, dù sinh viên theo học hệ chính quy hay tại chức thì vẫn được cấp một loại văn bằng. Hai loại hình này chỉ khác nhau phương thức đào tạo, còn chuẩn về chương trình, giảng viên, chuẩn đầu ra và văn bằng tốt nghiệp sẽ giống nhau. Nhiều nước phát triển trên thế giới không phân biệt các loại văn bằng mà chú trọng vào quản lý để đảm bảo chất lượng. Nhiều ý kiến lo ngại xảy ra tiêu cực khi cấp chung một bằng cho hệ chính quy và tại chức. Bằng đại học tại chức hiện nay không được xã hội coi trọng, do chất lượng đào tạo ở nhiều trường chưa cao, có hiện tượng học giả, thi giả vẫn được cấp bằng… Bà Phụng cho rằng, nếu xảy ra bất công trong việc cấp bằng, trước tiên nhà trường sẽ bị chính sinh viên phản ứng. Về phía mình, hồi tháng 4/2017, Bộ GD – ĐT đã ban hành Quy chế đào tạo từ xa trình độ đại học. Trong đó quy định rõ ràng điều kiện được tổ chức đào tạo loại hình này, quy định về thi, cấp bằng tốt nghiệp… để nâng cao chất lượng. Sắp tới, Bộ GD – ĐT sẽ đẩy mạnh kiểm định chương trình đào tạo gắn với kiểm định quá trình tổ chức, quản lý đào tạo từng chương trình và việc cấp bằng cho chương trình đó. Các trường sẽ phải cẩn trọng khi cấp bằng, bởi đây là lời khẳng định về chất lượng đào tạo của nhà trường với xã hội.

Trao đổi với Sinh Viên Việt Nam, lãnh đạo một trường đại học công lập tại TP. HCM cho biết, việc cấp một loại văn bằng là chúng ta đang học theo thế giới. Tuy nhiên, với điều kiện giáo dục đại học Việt Nam hiện nay là chưa phù hợp. Trường nào cũng cho rằng, chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra giữa chính quy và tại chức là như nhau nhưng thực tế điều kiện triển khai của hai hình thức đào tạo này quá chênh lệch. Đó là chưa nói đến chuyện, hiện nay, nhiều trường đại học xem hệ tại chức là “nồi cơm” nên dễ dãi ở cả 3 bước, từ đầu vào, quá trình đào tạo, đến đầu ra. Do đó, việc tức tốc bắt chước một cách cơ học với thế giới mà không đảm bảo sự công bằng thì sẽ gây thiệt thòi cho sinh viên.

Sinh viên trường ĐH Văn Hiến nhận bằng tốt nghiệp.

“Với chất lượng đào tạo hiện nay của các trường đại học Việt Nam, nếu bằng cấp không có sự phân loại giữa hai hệ đào tạo thì là kiểu đánh đồng đáng tiếc. Trong đó, tiếc nhất là hệ chính quy, mà cụ thể là những người học hành nghiêm chỉnh. Chính trường của tôi cũng phải dễ dãi với chương trình đào tạo hệ tại chức thì mới có người học, mới có nguồn thu. Nếu siết quá là người học bỏ chạy sang trường khác hết”, vị lãnh đạo này nói.

Phải có dự chuẩn bị

Góp ý về Dự thảo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi, bổ sung, đại diện nhiều trường đại học tại TP. HCM đã có sự chia rẽ sâu sắc. Một số trường bày tỏ sự đồng tình, bởi trước đây, việc quy định hệ đại học chính quy hay tại chức có sự nhìn nhận khác nhau về phương thức và chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, hiện phương thức và chất lượng đào tạo tiệm cận nhau nên việc quy định trong văn bằng chỉ ghi hệ tập trung hoặc không tập trung là hợp lý, tránh sự phân biệt bằng cấp, cũng như ghi ngờ về chất lượng đào tạo. Thế nhưng, cũng có không ít ý kiến phản đối vấn đề này. ThS Phạm Thái Sơn, Phó Trưởng phòng Đào tạo, trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP. HCM cho rằng, việc thiết kế chương trình đào tạo bậc đại học giữa hệ tập trung và không tập trung giống nhau. Giảng viên và chuẩn đầu ra cũng giống nhau. Bởi vậy, việc thống nhất không ghi trong văn bằng hình thức đào tạo nữa là phù hợp, bớt gây tâm lý so sánh của nhà tuyển dụng khi cân nhắc các ứng viên giữa việc học chính quy và tại chức.

Tuy nhiên, Trưởng phòng Đào tạo của một trường đại học công lập khác lại băn khoăn về chất lượng của những khóa đào tạo tại chức. Ông này nhớ lại, không phải ngẫu nhiên cách đây vài năm, một số địa phương phải đưa ra những văn bản về việc không tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp hệ tại chức. Bắt đầu là từ khâu tuyển sinh, hệ tại chức lâu nay vẫn được mặc định là thua hệ chính quy khi việc thi cử dễ dàng hơn rất nhiều so với kỳ thi THPT quốc gia. “Có thể về mặt lý thuyết là cùng một chuẩn chương trình, chuẩn giảng viên nhưng trên thực tế lại không đảm bảo thời gian học do sức ép về mặt thời gian của những người đi học tại chức thường đã đi làm rồi. Sau đó, là tâm lý thông cảm của các thầy cô đối với sinh viên, nên không yêu cầu cao như hệ chính quy. Cuối cùng là đến khâu đầu ra, hiện nay, ít có chương trình đào tạo không tập trung nào công khai số lượng học viên bị buộc thôi học sau mỗi khóa. Rõ ràng, việc vào được sẽ ra được với ngay cả sinh viên hệ chính quy ở Việt Nam cũng từng gây tranh cãi nhiều thì ai sẽ siết đầu ra với học viên hệ tại chức? Đó là chưa kể, việc tuyển sinh hệ đào tạo không tập trung của các trường diễn ra khá nhiều ở tỉnh, với chương trình đào tạo thường rút ngắn, học theo kiểu “cuốn chiếu” và thực dụng hơn so với chương trình đào tạo chính quy”, vị Trưởng phòng Đào tạo này đặt vấn đề.

Trong khi đó, TS Trần Đình Lý, Trưởng phòng Đào tạo, trường ĐH Nông Lâm TP. HCM chia sẻ, việc ghi một loại văn bằng thì nhiều nước trên thế giới đã làm. Sở dĩ có hai luồng quan điểm trái ngược là vì chưa có cùng hệ quy chiếu. Trường phái ủng hộ là do họ đã đi trước thực tế của Việt Nam. Các nước đã làm, vì chỉ có một chuẩn thôi. Còn trường phái phản bác là họ đang tập trung vào thực tiễn giáo dục nước ta và nhìn vào đánh giá khác nhau của đơn vị sử dụng lao động. Thậm chí, có địa phương không tuyển hệ tại chức. Các trường sẽ cân nhắc sự khác biệt trong xếp loại. Khi đó, việc phân hạng tốt nghiệp sẽ là thước đo giá trị của tấm bằng đại học.

“Trên thực tế, có nhiều học viên tại chức nhưng học rất giỏi. Như vậy, dù học chính quy hay tại chức, người học sẽ nhận được tấm bằng đúng với năng lực của họ. Đây chính là sự phân biệt trình độ và sự khác biệt. Hơn nữa, khi thực hiện quy định này, các trường sẽ phải quan tâm đến chất lượng sản phẩm của mình tạo ra, sẽ phải thận trọng khi cấp văn bằng cho sinh viên tốt nghiệp. Một trường đại học có chất lượng thật sự thì chỉ cần một loại văn bằng”, ông Lý nói.

Một chuyên gia giáo dục tại TP. HCM cho rằng, thực tế chất lượng giáo dục đại học Việt Nam hiện nay chưa thể tạo độ tin cậy cho người sử dụng lao động cũng như xã hội. Bản thân người học và các trường biết rõ về điều này hơn ai hết. Do đó, để áp dụng quy định này thì vấn đề cốt yếu là các chương trình đào tạo phải được kiểm định, đánh giá chất lượng và công khai. Kèm theo đó, phải có biện pháp chế tài với những cơ sở đào tạo gian dối, không có chất lượng. Nếu chưa có bước chuẩn bị tốt mà áp dụng ngay thì vô tình sẽ làm cho chất lượng giáo dục càng thêm mù mờ, không công bằng với người học. Quy định này của Bộ GD – ĐT phù hợp với quốc tế nhưng chưa phù hợp với tình hình của Việt Nam.

QUẾ SƠN

HỌC PHÍ TÍNH THEO CƠ CHẾ GIÁ DỊCH VỤ

Theo Luật Giáo dục Đại học 2012, học phí các cơ sở giáo dục đại học công lập bị áp trần. Trong dự thảo sửa đổi, học phí được xác định theo cơ chế giá dịch vụ đào tạo. Mức giá này do các đại học tự chủ quyết định trên cơ sở đúng pháp luật, tương xứng với chất lượng đào tạo. Nhà trường phải công khai giá dịch vụ đào tạo từng năm học, khóa học cùng với thông báo tuyển sinh để thí sinh biết trước. Theo TS Nguyễn Thị Kim Phụng, dù được quyền tự quyết nhưng trường đại học không thể đưa ra mức học phí vô lý. Chính phủ sẽ có cơ chế, quy định về phương pháp, cách tính học phí, quy trình để các trường xác định mức thu này. Khi đưa ra giá học phí, trường phải có đề án và giải trình thuyết phục những con số đó tương xứng như thế nào với chất lượng đào tạo.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 49, phát hành ngày 11/12/2017:

To Top