THEO DÒNG THỜI SỰ

Trường Trung cấp đang “sống thoi thóp”

Đến thời điểm này, các trường trung cấp đã khai giảng năm học 2017 – 2018 từ lâu nhưng mới tuyển sinh được khoảng 50% chỉ tiêu. Điều này khiến các trường bước vào năm học mới với tâm trạng nhiều âu lo.

Năm nay khó hơn

ThS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng trường trung cấp Kinh tế Kỹ thuật Nguyễn Hữu Cảnh cho biết, năm nào tới mùa tuyển sinh, trường cũng như ngồi trên lửa, bởi tâm lý phụ huynh nhìn chung đều muốn con vào đại học. Học sinh THCS học nghề ra trường chỉ mới 16 – 17 tuổi nên không nơi nào nhận vào làm việc. Hiện nay, một số bệnh viện không tuyển trình độ trung cấp ở nhóm ngành sức khỏe. Đây cũng là lý do người học nhóm ngành này giảm đáng kể trong mùa tuyển sinh năm 2017. Một khó khăn nữa mà các trường trung cấp gặp phải là đưa học sinh vào doanh nghiệp thực tập rất khó, trừ trường hợp có phụ huynh, lãnh đạo nhà trường quen biết tạo điều kiện. Tính đến ngày 20/11/2017, trường trung cấp Kinh tế Kỹ thuật Nguyễn Hữu Cảnh mới tuyển được 600 học sinh, chỉ bằng một nửa so với năm trước.

Trong khi đó, trường trung cấp Kỹ thuật và Nghiệp vụ Nam Sài Gòn mới tuyển được hơn 1.600 học sinh hệ trung cấp, tính đến cuối tháng 10/2017. Cùng thời điểm này vào năm ngoái, trường đã tuyển được 2.000 học sinh. Do số lượng học sinh giảm đáng kể nên trường phải tiếp tục tuyển sinh đến hết năm. “Một số nhóm ngành Sức khỏe như Điều dưỡng, Hộ lý, Y sĩ đang có thông tin đến năm 2020 các bệnh viện công không tuyển người trình độ trung cấp, đã ảnh hưởng đến tư tưởng học sinh. Để ổn định đầu ra, trường đang phối hợp với đối tác Nhật Bản, đào tạo kỹ năng chăm sóc người già để đi làm việc ở nước ngoài”, ThS Nguyễn Trí Dũng, Hiệu trưởng nhà trường cho biết.

ThS Bùi Thị Lưu Ly, Hiệu trưởng trường trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp cho rằng, tuyển sinh hệ trung cấp đã èo uột nhưng ở ngành Nông nghiệp lại càng khó hơn, với tâm lý “Chuột chạy cùng sào mới vào Nông nghiệp”. Bà Ly dẫn chứng, những năm trước, giá heo 60.000 đồng/kg thì ngành chăn nuôi còn “hot” nên trường tuyển được 700 chỉ tiêu cho riêng ngành Chăn nuôi. Thế nhưng năm nay, giá heo giảm nên ít người quan tâm và trường mới tuyển được có 100 chỉ tiêu ngành này. “Khi học sinh tốt nghiệp, 100% học sinh có việc làm. Các công ty, cơ sở sản xuất cần rất nhiều người qua đào tạo, nhất là bây giờ chú trọng nông nghiệp sạch. Vậy nhưng trường không kiếm đâu ra người học nghề nông nghiệp. Học sinh học xong phổ thông đi học đại học hết, không thấy vô học trung cấp Nông nghiệp. Để tạo nguồn thu, trường chuyển hướng đào tạo ngắn hạn cho người bị thu hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn TP. HCM, đào tạo cho nông dân tham gia vào các đề án của TP. HCM và đào tạo cho người sau cai nghiện”, bà Ly than.

ThS Phạm Quang Trang Thủy, Hiệu trưởng trường trung cấp nghề Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương cho biết, trường làm mọi cách để thu hút học sinh và hiện tại đã tuyển gần đủ. Tuy nhiên, học sinh mới tốt nghiệp lớp 9 đi học nghề rất đông chứ không phải là học sinh học hết lớp 12 như trước đây. Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist là điểm sáng của TP. HCM trong mùa tuyển sinh năm nay. Trường có rất nhiều sinh viên đang học đại học xuống học trung cấp. Đây là những học sinh có vốn ngoại ngữ tốt và trưởng thành trong tư duy. Tuy nhiên, số học sinh còn lại trình độ ngoại ngữ rất hạn chế, khó phân lớp để các bạn theo kịp chương trình. Trong khi đó, đơn đặt hàng đào tạo nhiều nhưng ngoại ngữ không đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.

Phải tự cứu mình

Theo ThS Nguyễn Phan Hòa, Hiệu trưởng trường trung cấp Nhân Đạo, nguyên nhân khiến các trường trung cấp khó tuyển sinh là công tác phân luồng chưa thực hiện tốt. Do đó, cần tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Đặc biệt là cần có lực lượng hướng nghiệp chuyên nghiệp, đúng nghĩa hướng nghiệp, chứ không phải đi chiêu sinh là chính. Ngoài ra, trong công tác phân luồng, cần ghi rõ chỉ tiêu tối đa học sinh vào cấp THPT là 80% chứ không ghi chỉ tiêu 80%, điều này khiến các trường sẽ phấn đấu vượt chỉ tiêu thì không còn học sinh vào trung cấp. “Quy hoạch trường công theo địa bàn dân cư, theo nhu cầu từng địa phương, chứ không theo địa giới hành chính như lâu nay. Khi các trường dần tự chủ tài chính, một số trường không kham nổi sẽ rơi rụng dần. Đây cũng là cơ hội để gom lại thành một đầu mối, không đầu tư các nghề mà tư nhân có thể làm được”, ông Hòa nói.

Ông Đặng Minh Sự, Trưởng phòng Giáo dục nghề nghiệp, Sở Lao động -Thương binh – Xã hội TP. HCM cho biết, Sở đang quản lý 66 trường trung cấp. Tính đến nay, các trường trung cấp tuyển được 42.000 học sinh ở các hệ đào tạo, trong đó có hơn 13.000 học sinh hệ trung cấp, gần 11.000 học sinh hệ sơ cấp và còn lại học nghề dưới 3 tháng. So với tổng số chỉ tiêu tuyển sinh đăng ký năm 2017, kết quả tuyển sinh hệ trung cấp mới đạt hơn 51%. “Nếu các trường đang ngồi trên lửa thì chúng tôi đang ngồi trong… lò viba. Tâm lý xã hội còn coi trọng bằng cấp, chưa đánh giá đúng tầm quan trọng của giáo dục nghề nghiệp nên phụ huynh vẫn hướng con em vào giáo dục đại học sau khi tốt nghiệp THPT. Trong khi đó, công tác hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau tốt nghiệp cấp trung học chưa thực hiện hiệu quả. Việc tuyển sinh đại học có nhiều thay đổi, điểm chuẩn đầu vào thấp, hút hết học sinh phổ thông, nên còn rất ít học trò cho hệ trung cấp tuyển sinh”, ông Sự nói.

Để tuyển sinh đạt chỉ tiêu, ông Lê Minh Tấn, Giám đốc Sở Lao động -Thương binh – Xã hội TP. HCM đã yêu cầu Phòng Giáo dục nghề nghiệp gắn kết với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tháo gỡ các khó khăn. Cùng với tuyển sinh, Sở sẽ phối hợp với các trường thống kê tình hình có việc làm của học sinh sau khi tốt nghiệp trung cấp. Các trường trung cấp cũng quan tâm đầu tư đội ngũ giáo viên dạy nghề, đặc biệt là về tiếng Anh và kỹ năng nghề, để đào tạo đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp. “Giáo dục nghề nghiệp gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với phát triển khoa học công nghệ là nhiệm vụ trọng tâm. Cụ thể, TP. HCM sẽ tập trung đào tạo các ngành, lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao. Đồng thời, có vai trò quyết định, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Gắn kết đào tạo nghề với nhu cầu của doanh nghiệp, đáp ứng cơ bản và ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực qua đào tạo nghề, nâng cao năng lực cạnh tranh, năng suất lao động. Phấn đấu đến năm 2020, hệ thống giáo dục nghề nghiệp được chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, hội nhập khu vực và quốc tế”, ông Tấn nói.

Trao đổi với Sinh Viên Việt Nam, ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP. HCM cho biết, thị trường lao động TP. HCM mỗi năm cần khoảng 300.000 lao động. Tốc độ tăng trưởng việc làm là 4%/năm, đang tăng nhanh hơn tốc độ tăng lao động. Trong đó, nhu cầu tuyển dụng lao động có trình độ đại học là 12%, cao đẳng 13%, trung cấp 35% và sơ cấp, phổ thông là 40%. Điều đó có nghĩa, nhu cầu của xã hội vẫn đang chiếm phần lớn về lao động có trình độ trung cấp, khác hẳn với tâm lý của phụ huynh học sinh thường thích vào đại học. “Chúng tôi làm khảo sát và thấy, cứ 1.000 học sinh phổ thông thì có 860 em chọn học đại học, 34 em chọn cao đẳng và chỉ có 6 em chọn học trung cấp, không ai chọn học sơ cấp. Tỷ lệ người chọn học trung cấp chỉ chiếm 0,6%”, ông Tuấn nói.

Đánh giá về tình trạng thất nghiệp, ông Tuấn thống kê, cứ 10 người thất nghiệp thì 6 người có trình độ đại học, 2 người trình độ cao đẳng, một người trung cấp và một người sơ cấp. Tức là, người học trung cấp vẫn thất nghiệp ít nhất. Thị trường lao động, việc làm có khoảng 300 nhóm ngành nghề. Trong bối cảnh hội nhập, nhiều ngành nghề mới sẽ xuất hiện. Nhìn ở nhiều khía cạnh nào, trình độ trung cấp vẫn có lợi thế, đang thắng thế ở nhiều nhóm ngành nghề. Cụ thể, ở nhóm ngành Khoa học tự nhiên, như Xây dựng, Cầu cống, Cơ khí… các doanh nghiệp cần rất nhiều lao động trình độ trung cấp song lại không có. Trong Sư phạm, trung cấp cũng đang thắng thế ở ngành Sư phạm Mầm non nhưng các trường vẫn đào tạo chưa đủ cung cấp đội ngũ giáo viên mầm non theo yêu cầu xã hội. “Hiện nay, phụ huynh, học sinh đang hiểu sai về trung cấp, trong khi điều quan trọng nhất đối với phụ huynh và học sinh là học xong có việc làm và trung cấp giải quyết được chuyện này. Nhu cầu của xã hội đang rất lớn và các trường trung cấp vẫn còn nhiều khả năng, tiềm lực phát triển. Người học trung cấp chắc chắn cơ hội có việc làm cao”, ông Tuấn khẳng định.

QUẾ SƠN – LNH PHI

Công tác tuyển sinh ở các trường trung cấp gặp khó khăn, Sở Lao động – Thương binh – Xã hội TP. HCM đã đề nghị các trường tập trung đào tạo 21 ngành nghề trong 4 nhóm ngành công nghiệp trọng yếu của TP. HCM và 9 ngành dịch vụ chuyển dịch lao động thị trường ASEAN. Đồng thời, hướng đến tự chủ tài chính để phát triển tốt hơn. Mục tiêu trong tương lai là sẽ có 50 trường cao đẳng, trung cấp đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Trong đó, có 8 trường cao đẳng và 2 trường trung cấp đạt tiêu chí kiểm định trường chất lượng cao vào năm 2020. Giai đoạn 2017 – 2020, hằng năm, TP. HCM tuyển sinh mới 461.000 học sinh và sinh viên. Trong đó, có 45.000 sinh viên bậc cao đẳng, 36.000 học sinh bậc trung cấp, 380.000 học viên sơ cấp và dưới 3 tháng.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 47, phát hành ngày 27/11/2017:

bia-47

To Top