THEO DÒNG THỜI SỰ

Đào tạo liên thông lại gặp khó

Hệ thống giáo dục sau THPT được chia thành hai hướng: Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, cùng với quyết định mới về liên thông, đã tiếp tục gây ảnh hưởng đến người học lẫn các trường.

Phải chờ

Tính đến nay, lịch sử đào tạo hệ liên thông đã có 14 năm tuổi. Qua thời gian, việc đào tạo liên thông từ trung cấp lên cao đẳng, đại học và từ cao đẳng lên đại học đã giải quyết được nhu cầu học tập rất lớn của xã hội. Các trường được tuyển sinh liên thông vào đầu năm 2003 và số lượng người học hệ liên thông rất lớn, đã tham gia vào thị trường lao động, cũng như quản lý. Tuy nhiên, các quy định đối với hệ đào tạo này trong hơn 14 năm qua có quá nhiều thay đổi, ảnh hưởng đến cơ hội học tập của nhiều người, cũng như đối với các cơ sở đào tạo.

Đầu tiên là công văn 6446 của Bộ GD – ĐT, ban hành tháng 9/2012 để chấn chỉnh việc liên thông và liên kết đào tạo liên thông. Công văn này yêu cầu hoạt động liên thông, liên kết đào tạo liên thông từ trung cấp lên cao đẳng, cao đẳng lên đại học hệ chính quy phải thực hiện tại cơ sở chính của trường, các cơ sở thực hiện đào tạo liên thông, liên kết phải có quyết định của Bộ GD – ĐT. Đến năm 2013, Thông tư 55 của Bộ siết hoạt động đào tạo liên thông bằng việc quy định thí sinh tốt nghiệp trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng nghề, cao đẳng chính quy chưa đủ 36 tháng nếu muốn học liên thông lên cao đẳng, đại học sẽ phải dự thi tuyển các môn văn hóa, năng khiếu theo khối thi của ngành học liên thông trong kỳ thi tuyển sinh chính quy năm 2013. Quy định này khiến các cơ sở đào tạo trung cấp, cao đẳng điêu đứng. Nhiều trường đại học tuyển sinh hệ liên thông không tuyển được thí sinh. Đến ngày 21/4/2015, Bộ GD – ĐT ban hành Thông tư 08, thay thế Thông tư 55, trong đó bỏ quy định nói trên.

Đến ngày 31/5/2017, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thay mặt Thủ tướng ký Quyết định 18 về liên thông giữa trình độ trung cấp, cao đẳng với đại học. Quyết định 18 có nhiều điểm thay đổi với mục đích nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đối với hệ đào tạo liên thông. Trong đó, đáng chú ý nhất là siết quy định liên thông ở khối ngành Sức khỏe và thí sinh trung cấp liên thông lên đại học. Theo quy định mới ban hành, người học có trình độ trung cấp muốn liên thông thẳng lên đại học bắt buộc phải dự tuyển sinh cùng thí sinh tốt nghiệp THPT quốc gia. Thí sinh liên thông một bậc, từ trung cấp lên cao đẳng và từ cao đẳng lên đại học thì mới tham dự kỳ thi do trường cao đẳng hoặc trường đại học tổ chức.

Thí sinh nộp hồ sơ đào tạo liên thông tại trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP. HCM.

Quyết định 18 của Thủ tướng Chính phủ liên quan và ảnh hưởng nhiều đến khối ngành Sức khỏe. Trong đó, mấu chốt là ở Điều 6, quy định về tuyển sinh liên thông. Theo đó, thí sinh trung cấp liên thông đại học phải thi kỳ thi THPT quốc gia cùng với học sinh lớp 12. Đối với đào tạo liên thông khối ngành Sức khỏe, chỉ áp dụng thi tuyển sinh liên thông riêng đối với người có chứng chỉ hành nghề và ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào, với điểm mỗi môn thi phải đạt từ 5 điểm trở lên theo thang điểm 10. Quyết định này có hiệu lực từ ngày 15/7/2017 nhưng đến nay vẫn chưa có Thông tư hướng dẫn. Tại trường ĐH Nguyễn Tất Thành có hàng ngàn hồ sơ đăng ký thi liên thông từ cao đẳng Dược lên trình độ đại học Dược đều phải dừng vì chưa có hướng dẫn cụ thể. Ở trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, trường ĐH Lạc Hồng… hàng trăm hồ sơ của thí sinh có bằng tốt nghiệp cao đẳng ngành Dược muốn liên thông lên cũng đành phải chờ.

Quá nhiều rào cản

Việc chia tách thành hai nhánh sau khi tốt nghiệp THPT đã khiến việc đào tạo hệ liên thông một lần nữa rơi vào khoảng lặng. Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM đang tính tới phương án dừng tuyển sinh hệ liên thông trong 1 – 2 năm tới. TS Nguyễn Phương, Trưởng phòng Đào tạo,trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM cho biết, khi các trường cao đẳng còn trực thuộc Bộ GD – ĐT thì chương trình không khác nhiều so với đại học và các trường cũng đã xây dựng chương trình đào tạo hệ liên thông. Nhưng khoảng 3 năm tới, muốn tuyển sinh hệ liên thông thì trường phải xây dựng lại chương trình đào tạo cho phù hợp. Việc nghiên cứu chương trình cao đẳng nghề để xây dựng chương trình đào tạo liên thông đại học mất rất nhiều thời gian, trong khi hiệu quả mang lại không nhiều. Do đó, trong mùa tuyển sinh 2018, trường sẽ dành toàn bộ chỉ tiêu để tuyển sinh cho hệ đào tạo 4 năm, chứ không tuyển sinh hệ liên thông chính quy.

Trong khi đó, trường ĐH Công nghiệp TP. HCM đã không tuyển sinh hệ liên thông chính quy 3 năm qua mà chỉ đào tạo hệ liên thông vừa học vừa làm. Còn trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP. HCM) chỉ tuyển sinh liên thông ngành Kỹ thuật Cơ khí cho sinh viên tốt nghiệp cao đẳng ngành Bảo dưỡng Công nghiệp của trường. Trường không tuyển sinh liên thông cho đối tượng sinh viên bên ngoài. Trường ĐH Ngân hàng TP. HCM dành 200 chỉ tiêu để tuyển sinh hệ liên thông chính quy. Đối tượng tuyển sinh hệ chính quy liên thông vẫn là sinh viên đã tốt nghiệp cao đẳng chuyên nghiệp, chứ không tuyển sinh viên của trường cao đẳng nghề.

ThS Lê Lâm, Hiệu trưởng trường CĐ Đại Việt Sài Gòn cho rằng, hai năm qua, con đường vào đại học đối với những thí sinh đã tốt nghiệp THPT rất rộng mở nhưng nhiều bạn vẫn chọn học cao đẳng hay trung cấp, vì nhà nghèo nên muốn học nhanh, ra trường tìm việc làm để có thu nhập, rồi học tiếp lên cao… Nếu con đường liên thông bị tắc sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu nâng cao trình độ của các bạn, cũng như ảnh hưởng đến tình hình tuyển sinh của trường cao đẳng. “Quyết định 18 đã có hiệu lực nhưng hiện nay chưa có bất kỳ thông tư hướng dẫn nào từ Bộ GD – ĐT để thực hiện. Về chứng chỉ hành nghề, chưa biết phải đăng ký hay phải thi và do đơn vị nào tổ chức thi và cấp chứng chỉ? Nếu không giải quyết sớm vấn đề này thì vô hình trung, các trường cao đẳng vốn ở thế đã khó, nay lại càng khó hơn”, ông Lâm nói.

ThS Nguyễn Văn Sáng, Hiệu trưởng trường trung cấp Bách khoa TP. HCM cho rằng, Thông tư 55 đã một lần khiến các trường rơi vào cảnh khó khăn, nay với Quyết định 18 thì các trường trung cấp lại càng khó hơn trong khâu tuyển sinh và điều này làm ảnh hưởng lớn đến công tác phân luồng. Các bộ: GD – ĐT, Y tế, Lao động – Thương binh – Xã hội cần bàn bạc để thống nhất và có thông tư hướng dẫn rõ ràng. Để như hiện nay thì các trường trung cấp hết đường sống. “Khung trình độ giáo dục quốc gia đã có và quy định rõ từng cấp độ đào tạo. Do đó, các bộ, ngành phải thống nhất về chương trình, các quy định liên thông để người học ở các cấp thấp liên thông lên các bậc học cao hơn. Nếu cứ mạnh ai nấy làm như hiện nay thì vừa tội cho người học, vừa khó cho các trường”, ông Sáng nói.

TS Trần Mạnh Thành, Phó Hiệu trưởng trường CĐ Bách Việt cho biết, khi làm việc về vấn đề chuyển hệ thống trường cao đẳng, trung cấp sang Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội quản lý, ông đã đặt vấn đề phải tạo điều kiện tối đa cho việc liên thông dọc nhưng việc này sau đó được trả lời là phải đợi Thủ tướng quyết định. Theo ông Thành, việc chuyển đổi chương trình như thế nào không phải là vấn đề lớn ảnh hưởng tới liên thông, bởi khi liên thông lên đại học, các trường sẽ xem xét sinh viên còn thiếu gì để bổ sung. Vướng mắc hiện nay là Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội, Bộ GD – ĐT không tìm được tiếng nói chung. Nếu con đường liên thông gặp khó khăn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hệ giáo dục nghề nghiệp.

QUANG DUY

NÂNG CHẤT LƯỢNG GIẢNG VIÊN

Theo thống kê của Bộ GD – ĐT, tổng số giảng viên trong các trường đại học trong năm học vừa qua là 72.792 người. Trong đó, giảng viên có trình độ tiến sĩ là 16.514 người và thạc sĩ là 43.065 người. Trong năm 2016, Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước đã công nhận 65 giáo sư và 638 phó giáo sư. Trong đó, số đang trực tiếp làm việc tại các cơ sở đào tạo là 48 giáo sư và 508 phó giáo sư. Tuy nhiên, dù số lượng giảng viên tăng so với năm học 2015 – 2016 nhưng tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư và trình độ tiến sĩ trong toàn hệ thống vẫn ở mức thấp. Việc tuyển dụng giảng viên có trình độ chuyên môn giỏi ở trong và ngoài nước tham gia giảng dạy tại các cơ sở đào tạo còn nhiều khó khăn, do chính sách thu hút chưa đủ mạnh. Cơ chế quản lý và sử dụng cán bộ chưa tạo động lực để thu hút cán bộ giỏi về làm việc. Nhiều cơ sở đào tạo chưa chú trọng đến kế hoạch xây dựng và phát triển nguồn giảng viên trẻ kế cận, cũng như việc bồi dưỡng tạo nguồn giảng viên gửi đi đào tạo tiến sĩ ở nước ngoài… Trong năm học 2017 – 2018, Bộ GD – ĐT đặt mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý các trường. Theo đó, Bộ sẽ đổi mới cơ chế tài trợ nghiên cứu cho giáo dục đại học. Công khai, minh bạch các công trình đã công bố, các hướng nghiên cứu đang thực hiện của giảng viên. Tổ chức bồi dưỡng kiến thức quản trị đại học cho đội ngũ lãnh đạo và quản lý các nhà trường trên nền thực hiện tự chủ đại họ. Có kế hoạch bồi dưỡng tạo nguồn giảng viên để gửi đi đào tạo tiến sĩ ở nước ngoài, nâng dần chuẩn giảng viên có trình độ tiến sĩ trong toàn hệ thống.

Bài viết được đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam số 41, phát hành ngày 16/10/2017:

To Top