GIẢI TRÍ

Quyền lực đáng gờm

20 năm trước, khi Netflix ra đời, Internet còn chập chững và DVD là định dạng phổ biến ở mọi gia đình. Không ai nghĩ đến việc xem phim “online”. 20 năm sau, hãng “streaming” này, cũng như các đối thủ cùng lĩnh vực, đang là hiện tại và tương lai của Hollywood.

Tiện lợi là nhất

Còn ít thời gian nữa mới đến ngày kỷ niệm 2 thập niên thành lập (29/8) nhưng Netflix đã đón nhận nhiều tin vui. Thống kê mới nhất cho thấy, tốc độ tăng trưởng kỷ lục của công ty: 104 triệu người đăng ký trên khắp thế giới, tăng 25% so với năm ngoái. Sự tăng trưởng ấn tượng này đến từ đợt mở rộng dịch vụ tới hơn 103 quốc gia hồi đầu năm 2016, cũng như chú trọng phát triển trình chiếu đa phương tiện.

Đối thủ lớn nhất của họ là Amazon cũng đang đạt được những cột mốc quan trọng. Dịch vụ “Prime Video” của họ dù ít nội dung phim hơn nhưng lại tiếp cận đến hơn 200 quốc gia. Danh tiếng của hãng lên khá cao, sau khi trở thành hãng “streaming” đầu tiên thắng giải Oscar, với Manchester by the Sea (Bờ biển Manchester, 2016). Đứng thứ ba là Hulu, một sự hợp tác giữa 3 “ông lớn”: Disney, News Corp và NBC Universal. Dù chỉ cho phép đăng ký ở Mỹ và Nhật nhưng Hulu rất được ủng hộ, nhờ số lượng chương trình phong phú ở nhiều lĩnh vực.

House of cards (Sóng gió chính trường).

Ở phương Tây, các kênh “streaming” này đang được xem là “sát thủ” đối với truyền hình cáp truyền thống. Chỉ với khoản phí nhỏ hằng tháng, người dùng được tiếp cận với kho nội dung khổng lồ và cập nhật thường xuyên. Nhưng đòn “chí mạng” lại nằm ở cách thức thưởng thức. “Tiện lợi luôn là tiêu chí quan trọng nhất,” Chủ tịch và người sáng lập Reed Hastings của Netflix tuyên bố. Không chỉ cho phép người dùng tự do lựa chọn thời gian và nội dung, hãng này còn tiến thêm một bước là xóa đi thời gian chờ đợi khó chịu. Năm 2013, Netflix gây sốc khi đăng tải trọn 13 tập mùa đầu House of Cards (Sóng gió chính trường) trong một ngày, mở ra một hình thức phát sóng mới. Các kênh “streaming” khác, như Amazon, ban đầu nghi ngờ và phản đối nhưng cuối cùng cũng phải chạy theo xu hướng này.

Theo khảo sát của công ty nghiên cứu thị trường Nielsen, 8/10 người Mỹ thừa nhận, họ đã thay đổi thói quen xem truyền hình từ khi tiếp xúc với các kênh phát sóng “online”. Họ không còn bị bó buộc vào lịch phát sóng hay thậm chí là nội dung chương trình. Mọi thứ luôn có sẵn và chờ đợi được khám phá. Thay vì dành 1 – 2 giờ/ngày, khán giả có xu hướng dành ra nhiều thời gian hơn để xem “marathon” một loạt phim từ đầu đến cuối. Đó là sự ưu việt mà truyền hình cáp không thể cung cấp.

Siêu hệ thống

Truyền hình cáp không phải lĩnh vực duy nhất đang sống dở chết dở với “streaming”. Điện ảnh sẽ là vùng đất kế tiếp bị chinh phục. Hiện tại, Netflix đang nỗ lực liên kết với các rạp chiếu bóng khắp nước Mỹ để có thể “streaming” phim mới cùng thời điểm ra rạp. Họ từng làm điều này với bộ phim sử thi Beasts of No Nation (Dã thú quốc gia), vào năm 2015 và bộ phim tài liệu được đề cử Oscar 13th (Kẻ thứ 13), năm 2016 và sắp tới sẽ là Bright (Sáng chói), phim giả tưởng có sự tham gia của Will Smith. Chiến lược này đang bị nhiều nhà làm phim nổi tiếng, trong đó có Christopher Nolan chỉ trích. Họ cho rằng, đây là hành động “triệt đường sống” của phim rạp. Chủ tịch John Fithian của Hiệp hội Chủ rạp Mỹ thì gọi đây là “tận thế của công nghiệp điện ảnh”.

Như thường lệ, Amazonlại ra mặt phản đối. Dịch vụ của họ đảm bảo phát sóng phim sau các rạp từ 90 đến 120 ngày và nhận lời khen bởi sự nhũn nhặn này. Tuy nhiên, đây là cuộc chơi mà Netflix luôn là kẻ đi trước, giống như chiến lược phát sóng tất cả các tập phim một lúc. Netflix viết trong lá thư gửi đến các đối tác: “Khách hàng bỏ tiền cho nội dung và họ phải được xem trước tiên. Nhưng chúng tôi luôn mở lòng với các hệ thống rạp. Nếu muốn, họ có thể mang chiếu ở rạp mình phim của chúng tôi. Và hãy để khách hàng lựa chọn hình thức họ muốn”.

Stranger things (Cậu bé mất tích).

“Để khách hàng lựa chọn” là một lời thách thức. Sự tự tin của Netflix không chỉ đến từ hơn 140 triệu người đăng ký, mà từ một mô hình đang được phát triển gần đây: Tự sản xuất nội dung.

Kể từ loạt phim nguyên bản đầu tiên House of Cards, đến nay, Netflix đã sở hữu hơn 50 loạt phim truyền hình, bao gồm những cái tên đáng chú ý như: Stranger Things (Cậu bé mất tích), Orange is a New Black (Trại giam kiểu Mỹ), 13 Reasons Why (13 lý do tại sao)… thu về tổng cộng 91 đề cử Emmy. Sắp tới, họ sẽ đầu tư mạnh để tạo ra các phim điện ảnh độc quyền. 100 triệu đôla đã được chi ra để tập hợp bộ ba Martin Scorsese, Robert DeNiro và Joe Pesci trong tác phẩm hình sự The Irishman (Gã Ai Len), ra mắt năm 2018. Không khó để thấy mục tiêu Oscar được đặt vào bộ phim này. Tham vọng của Netflix là xây dựng một “siêu hệ thống”, như lời miêu tả của Giám đốc Nội dung Ted Sarandos: “Bao thầu vòng đời của phim từ sản xuất cho đến tiêu thụ, trong một vòng tròn khép kín”.

Cuộc chiến mới chỉ bắt đầu

Trong quyển sách nổi tiếng Streaming, Sharing, Stealing, tác giả Michael Smith viết: “Quyền lực trong công nghiệp phim ảnh đang chuyển từ các hãng phim sang các hãng phát sóng online”, Netflix là ví dụ dễ thấy nhất. Tuy nhiên, không có nghĩa công ty này có thể dễ dàng làm chủ cuộc chơi. Họ đang là những người dẫn đầu với những kế hoạch lớn nhưng sự cạnh tranh vẫn rất tàn khốc.

Bên cạnh con số kỷ lục 140 triệu người đăng ký, Netflix cũng đang gồng gánh số nợ dài hạn cũng kỷ lục, lên đến 20 tỷ đôla. Đây là số tiền bỏ ra để họ tự sản xuất các nội dung nguyên bản. Với số lượng người đăng ký lớn, họ phải chịu áp lực ra mắt các loạt phim mới thường xuyên hơn. Sự cạnh tranh với các đối thủ như Amazon hay HBO cũng khiến giá thành đẩy lên chóng mặt. Theo các nguồn tin, Netflix đã phải bỏ ra gần 100 triệu đôla cho loạt phim 10 tập The Crow (Con quạ), ra mắt cuối năm 2016. Nghĩa là gần 10 triệu đôla cho một tập phim, ngang với một phim điện ảnh. Mike Vorhau, Chủ tịch hãng truyền thông Magid Advisors nhận xét: “Không ai có thể chiến thắng mãi. Họ phải rất may mắn để không bị nợ đè chết trong vài năm tới”.

Nextflix đã phải bỏ ra gần 100 triệu ddoola cho loạt phim 10 tập The Grow (Con quạ) ra mắt cuối năm 2016.

Tư tưởng của Netflix là “tốn nhiều tiền để tạo ra nhiều tiền hơn”, khi các nội dung mới sẽ thu hút các lượt đăng ký mới. Giám đốc Nội dung Ted Sarandos nói đầy tin tưởng: “Hãy tin tôi! Ngày nào đó, khi nhìn vào số tiền chúng tôi bỏ ra cho các phim nguyên bản hiện tại, bạn sẽ thấy nó rất nhỏ!”. Bên cạnh đó, họ cũng như các hãng “streaming” khác ra sức giành giật tác phẩm và nhà làm phim mới về phía mình. Tại LHP Sundance hồi đầu năm, Netflix và Amazon đã “gây chiến” với nhau, khi cố mua đấu giá bản quyền từng bộ phim một.

Dù vậy, đối thủ nguy hiểm nhất có thể thình lình xuất hiện từ ngoài lĩnh vực “streaming”. Đó là những cái tên không hề xa lạ: Apple, Microsoft và Facebook. Ít được chú ý hơn nhưng tất cả đều đang tự xây dựng hệ thống nội dung riêng của mình. Apple đang trong quá trình thương thảo mua bản quyền các phim Bollywood từ nhà phát hành Ấn Độ Eros Group. Microsoft có kênh phát sóng phim riêng là chiếc máy chơi game Xbox. Trong khi với 1,8 tỷ người dùng, chuyện “streaming” phim trên Facebook chỉ là vấn đề thời gian. Cuộc chiến chỉ mới bắt đầu.

BẢO TRUNG

Chủ tịch Reed Hastings cho biết, anh khởi nghiệp Netflix sau khi bị phạt 40 đôla do trả trễ băng phim Apollo 13 (Tàu Appolo 13) tại cửa hàng cho thuê.

Năm 2016, Netflix đã sản xuất tổng cộng 126 loạt phim nguyên bản, nhiều hơn bất kỳ hãng phát sóng hay truyền hình cáp nào khác.

Bài viết được đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam số 32, phát hành ngày 14/08/2017:

 

To Top