THEO DÒNG THỜI SỰ

Hệ chất lượng cao tạo bất bình đẳng

Cùng học chung một ngôi trường nhưng sinh viên đóng hai mức học phí khác nhau, học hai giảng đường với điều kiện khác xa nhau, giảng viên cũng khác nhau, sĩ số mỗi hệ khác nhau… Điều này vô tình đã tạo ra sự bất bình đẳng cho sinh viên.

Đua nhau mở hệ chất lượng cao

Theo báo cáo của Bộ GD – ĐT, việc tổ chức đào tạo các chương trình chất lượng cao được bắt đầu triển khai từ năm 2010. Đến cuối tháng 8/2011, Bộ GD – ĐT ban hành Thông tư số 5746, hướng dẫn về việc tuyển sinh đào tạo chất lượng cao. Việc triển khai đào tạo chương trình này dưới các tên gọi khác nhau như: Chương trình đào tạo chất lượng cao, chương trình đạo tạo đặc biệt chất lượng cao, chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế… Dù có tên gọi khác nhau nhưng việc triển khai chương trình đào tạo chất lượng cao được xây dựng trên cơ sở chương trình đại trà đang được giảng dạy tại các trường đại học và có điều chỉnh, bổ sung một số nội dung. Cụ thể là bổ sung thêm các học phần ngoại ngữ nâng cao, tham khảo chương trình đào tạo của nước ngoài, tài liệu giảng dạy chính phần lớn là giáo trình của các trường đại học nước ngoài, sinh viên phải viết khóa luận bằng tiếng Anh… Ngoài các môn giáo dục đại cương, khoa học chính trị Mác – Lênin, khoa học xã hội dạy bằng tiếng Việt thì các môn học chuyên ngành, tùy thuộc vào đội ngũ giảng viên, sẽ tổ chức giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh hoặc dạy bằng tiếng Việt nhưng phải có giáo trình bằng tiếng Anh và “slide” tiếng Anh.

Kể từ đó đến nay, qua mỗi mùa tuyển sinh thì chỉ tiêu hệ chất lượng cao lại càng phình to ra hơn. Bộ GD – ĐT quy định, chỉ tiêu hệ chất lượng cao nằm trong tổng chỉ tiêu tuyển sinh mà Bộ cấp cho các trường hằng năm. Mùa tuyển sinh 2017, có trường dành đến 60% chỉ tiêu để tuyển sinh viên vào học chương trình này, với nhiều đặc quyền khiến những thí sinh nghèo thi và học chương trình đào tạo đại trà đang chịu nhiều bất công. Chẳng hạn, đề án tuyển sinh của trường ĐH Công nghiệp TP. HCM nêu rõ, sẽ tuyển 1.240 sinh viên vào học hệ chất lượng cao trong tổng số 6.915 chỉ tiêu năm 2017. Trường này sẽ đào tạo hệ chất lượng cao ở 15 ngành: Kế toán, Công nghệ Chế tạo máy, Công nghệ Thực phẩm, Kinh doanh Quốc tế, Quản trị Kinh doanh… Trường ĐH Kinh tế – Luật (ĐHQG TP. HCM) cũng dành 480 trong tổng số 1.500 chỉ tiêu năm 2017 để tuyển hệ chất lượng cao. Xét về số ngành, trường này có đến 16 ngành đào tạo chất lượng cao bằng tiếng Anh và tiếng Việt, trong khi chỉ có 15 ngành đào tạo đại trà.

Trường dành nhiều chỉ tiêu nhất để tào đạo hệ chất lượng cao tại TP. HCM là trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM. Chỉ tiêu tuyển sinh hệ chất lượng cao của trường là 2.099 sinh viên cho các ngành đào tạo bằng tiếng Việt và tiếng Anh, chiếm đến 53% chỉ tiêu tuyển sinh của trường trong năm 2017. Trường này đang đào tạo 15 ngành ở hệ chất lượng cao. Trong hệ chất lượng cao, trường còn chia ra hệ chất lượng cao học bằng tiếng Việt và hệ chất lượng cao học bằng tiếng Anh. Điểm trúng tuyển hệ chất lượng cao bằng tiếng Anh luôn thấp hơn hệ tiếng Việt từ 1 – 2,5 điểm. Ngoài ra, nhiều trường đại học công lập khác cũng đang mở rộng chương trình đào tạo chất lượng cao như: Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP. HCM) có 14 ngành, trường ĐH Nông Lâm TP. HCM 5 ngành, trường ĐH Mở TP. HCM 5 ngành, trường ĐH Tài chính Marketing 11 ngành, trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP. HCM 8 ngành, trường ĐH Kinh tế TP. HCM 12 ngành…

Sinh viên hệ chất lượng cao, trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM trong giờ học.

Điều đáng nói, khi hệ chất lượng cao ngày càng nảy nở thì số lượng sinh viên hệ đại trà ngày càng teo dần đi. Bởi chỉ tiêu hệ chất lượng cao nằm trong tổng chỉ tiêu tuyển sinh và đào tạo của trường. Đó cũng là lý do khiến điểm chuẩn các ngành đại trà luôn bị đẩy lên cao hơn so với hệ chất lượng cao, dù cùng một ngành. Chẳng hạn, tại trường ĐH Mở TP. HCM, thí sinh muốn đậu vào chương trình đại trà ngành Kế toán phải đạt 21,75 điểm nhưng vào học chương trình chất lượng cao của ngành này chỉ cần 15,5 điểm, thấp hơn đến 6,25 điểm. Ở ngành Tài chính Ngân hàng, điểm đầu vào chương trình đại trà cũng cao hơn 5,5 điểm so với chương trình chất lượng cao. Còn mức chênh lệch giữa hai chương trình đại trà và chất lượng cao ở ngành Luật Kinh tế là 3,75 điểm… Tại trường ĐH Nông Lâm TP. HCM, trong 5 ngành hệ chất lượng cao thì 3 ngành có điểm chuẩn thấp hơn chương trình đại trà từ 3 – 3,5 điểm. Tương tự, nếu muốn vào học ngành Kỹ thuật Máy tính hệ đại trà của trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP. HCM), thí sinh phải cần đến 28 điểm nhưng nếu học chương trình chất lượng cao thì chỉ cần 24,5 điểm. Rõ ràng, cùng một ngành mà điểm chuẩn chênh nhau từ 3 – 6 điểm thì chẳng khác nào các trường đại học đã làm khó những thí sinh nghèo thi vào chương trình đào tạo đại trà và chào mời những thí sinh giàu có vào chương trình chất lượng cao.

Chất lượng cao hay dịch vụ cao?

Trong khi hệ đại trà thu học phí theo quy định thì với chương trình chất lượng cao, mỗi trường quy định mỗi kiểu. Ở các trường đại học tại TP. HCM, mức học phí phổ biến từ 22 – 45 triệu đồng/năm. Do đó, khi xét tuyển, các trường rất khuyến khích thí sinh theo học. Điều này thể hiện rõ nét qua đợt xét tuyển NV1. Nhiều thí sinh biết không có khả năng trúng tuyển vào trường, liền được tư vấn chuyển qua chương trình chất lượng cao. Vì vậy, không những ngày càng có nhiều trường tham gia chương trình này mà các trường còn mở rộng nhiều ngành học. Điểm dễ thấy là các trường đại học đều quảng bá lớp chất lượng cao có số lượng sinh viên ít, học giáo trình tiên tiến, giảng viên giỏi, phòng máy lạnh, có Internet, tạo điều kiện thực tập…

Điển hình là trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP. HCM), các lớp chất lượng cao được đặt ở hai phòng học luôn đóng cửa, tách biệt với các lớp đại trà. Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP. HCM) dành hẳn một khu riêng biệt. Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM dành nguyên tầng 4, khu A3 của tòa nhà Trung tâm và tầng 4, 5 của tòa nhà Công nghệ cao để làm nơi học cho sinh viên hệ chất lượng cao. Đến nay, trường này đã dành hơn 50 phòng học chỉ để đào tạo hệ chất lượng cao. Còn những sinh viên theo học chương trình này của trường ĐH Kinh tế TP. HCM được chọn chuyên ngành ngay từ đầu và được ưu tiên sắp xếp học. Trong khi đó, sinh viên các lớp đại trà chỉ được đăng ký chuyên ngành khi học xong đại cương và sắp xếp theo nguyện vọng.

Vấn đề đặt ra là những trường đã thí điểm tự chủ tài chính, được tự quyết định mức học phí của sinh viên, lại có nhiều chương trình chất lượng cao. Nếu trước đây, các hệ đào tạo tại chức, liên thông và đào tạo văn bằng 2 là “nồi cơm” thì nay, chương trình chất lượng cao chính là nguồn thu lớn của nhiều trường công lập. Bởi học phí của chương trình này cao gấp nhiều lần chương trình đại trà. Chẳng hạn, trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM thu học phí chương trình đại trà là 206.000 đồng/tín chỉ đối với ngành KHXH và Kinh tế, 242.000 đồng/tín chỉ đối với ngành Kỹ thuật, Công nghệ. Trung bình, mỗi sinh viên hệ đại trà sẽ đóng khoảng 15 triệu đồng cho năm học 2017 – 2018. Còn ở hệ chất lượng cao, học phí tăng lên 26 triệu đồng/năm đối với chương trình học bằng tiếng Việt và 30 triệu đồng/năm cho chương trình học bằng tiếng Anh. Trường ĐH Kinh tế – Luật (ĐHQG TP. HCM) có mức học phí chương trình bình thường là 8 triệu đồng/năm nhưng chương trình chất lượng cao thì từ 22 – 30 triệu đồng/năm. Riêng với chương trình chất lượng cao học hoàn toàn bằng tiếng Anh thì mức học phí mỗi sinh viên phải đóng là hơn 40 triệu đồng/năm. Tại trường ĐH Công nghiệp TP. HCM, mức học phí chương trình đại trà khoảng 16 triệu đồng/sinh viên và chương trình chất lượng cao dạy bằng tiếng Việt khoảng 30 triệu đồng/năm.

PGS. TS Đỗ Văn Dũng, Hiệu trưởng trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM cho rằng, mục tiêu của chương trình là cung cấp cho người học các dịch vụ đào tạo tốt nhất để tạo ra môi trường học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện theo chuẩn mực quốc tế, với mức học phí hợp lý. Môi trường học tập khác biệt của các chương trình đào tạo chất lượng cao chính là lớp học có sĩ số tối ưu cho việc dạy và học, phòng học tiện nghi với máy lạnh, máy tính, projector…. Phòng thí nghiệm, xưởng thực tập đầy đủ và hiện đại thuộc bậc nhất Việt Nam. Ðội ngũ giảng viên được mời giảng dạy ở chương trình chất lượng cao là những giáo sư, phó giáo sư, giảng viên chính được tuyển chọn từ các khoa chuyên môn của trường. Tuy nhiên, ông Dũng cũng thừa nhận, chương trình chất lượng cao dễ đậu hơn, điểm chuẩn thường thấp hơn 1 – 3 điểm, vì không nhiều gia đình kham được học phí.

Lãnh đạo một trường đại học công lập tại TP. HCM cho rằng, nếu Bộ GD – ĐT không khống chế chỉ tiêu chất lượng cao ở các trường đại học thì hệ quả của nó sẽ khó kiểm soát. Bởi các trường đang chạy theo nguồn thu bằng cách tăng chỉ tiêu hệ chất lượng cao và nâng điểm chuẩn chương trình đại trà lên cao để đẩy thí sinh phải chạy vào chương trình chất lượng cao, nhằm thu được nhiều học phí. Điều này đồng nghĩa với việc, những sinh viên không có điều kiện về tài chính buộc phải có điểm rất cao mới được vào đại học. Nghịch lý này dẫn đến sự bất công với hàng ngàn sinh viên đang theo học chung một giảng đường đại học.

QUẾ SƠN

Ngoài chương trình chất lượng cao, từ năm 2005 đến nay, đã có hơn 40 trường đại học tổ chức đào tạo 142 chương trình đào tạo có giảng dạy các môn chuyên ngành bằng tiếng Anh, với nhiều tên gọi và cách thức tổ chức khác nhau. Đó là chưa kể đến các chương trình liên kết đào tạo quốc tế, do nước ngoài cấp bằng, các chương trình đào tạo của các trường đại học suất sắc được tổ chức đào tạo theo chương trình và các điều kiện cấp bằng của trường nước ngoài. Còn ở chương trình tiên tiến, cả nước đã có gần 30 trường đại học triển khai đào tạo 40 ngành, bằng cách phát triển chương trình của 22 trường đại học trên thế giới. Hầu hết các chương trình tiên tiến phối hợp với các trường thuộc “top” 200 trường đại học đẳng cấp quốc tế.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 34, phát hành ngày 28/08/2017:

To Top