GIẢI TRÍ

Ngày tàn của series truyền hình

“Các bạn, hãy sẵn sàng! Ai còn để đồ đạc ở các hãng phim, hãy thu dọn nhanh!”. Đây là nội dung tin nhắn gửi đến hơn 12.000 thành viên của Hiệp hội Biên kịch Mỹ (WGA). Họ đang chuẩn bị cho cuộc đình công rầm rộ trong tháng 5/2017, nếu không đạt được thỏa thuận với Hiệp hội Nhà sản xuất Điện ảnh và Truyền hình (AMPTP). Sau 10 năm, cuộc chiến đảm bảo quyền lợi cho giới biên kịch đã trở lại.

Đe dọa hàng loạt

Nếu thật sự xảy ra trong những ngày tới, đây sẽ là lần thứ bảy WGA tổ chức đình công trong lịch sử. Lần gần nhất là năm 2007, với khoảng 3.000 người bỏ việc để diễu hành qua các con phố New York, suốt 3 tháng trời. Hậu quả là rất nhiều loạt phim phải tạm dừng hoặc hủy bỏ vì thiếu kịch bản, thiệt hại ước tính lên đến hơn 2 tỷ đôla. Cuối cùng, AMPTP phải nhượng bộ và ký kết một hợp đồng hỗ trợ phúc lợi hằng năm cho các cây bút.

Hợp đồng này đã hết hạn vào ngày 1/5 vừa qua và cả hai bên phải ngồi lại để thương lượng bản hợp đồng mới. Tuy nhiên, điều kiện đưa ra cách nhau khá xa. Phía biên kịch, đại diện cho 12.000 thành viên ở cả bờ Đông và bờ Tây, yêu cầu số tiền hỗ trợ là 538 triệu đôlacho các chi phí bảo hiểm, chăm sóc y tế, lương hưu… Trong khi liên minh của 350 nhà sản xuất chỉ đồng ý mức 180 triệu đôla. Lập tức, các lãnh đạo của WGA đã đưa ra văn bản kêu gọi đình công để gây áp lực. Nếu xảy ra, hành động này sẽ khiến Hollywood mất đi khoảng 200 triệu đôla mỗi tuần, theo dự đoán của tờ Variety.

WGA tổ chức đình công năm 2007, với khoảng 3.000 người bỏ việc để diễu hành qua các con phố New York.

Chủ tịch WGA Chris Keyser cho biết: “Tôi biết hành động này tạo ra sự lo âu. Nhưng chúng tôi mong tất cả sẽ cùng sẻ chia điều đó trong những ngày tới”.Tất nhiên, tâm trạng ấy không chỉ dành cho hội viên Hiệp hội Biên kịch. Các nhà sản xuất cũng đang như ngồi trên lửa, đặc biệt ở thể loại truyền hình, bởi mùa phim Thu đang đến gần. Đây là thời điểm các series ăn khách như:American Horror Story (Chuyện kinh dị Mỹ), Star Trek (Phi thuyền liên sao),hay The Walking Dead (Xác sống)… ra mắt. Trong trường hợp tệ nhất, các loạt phim này sẽ phải cắt giảm số tập vì không có kịch bản. Phim điện ảnh chịu ít thiệt hại hơn nhưng cũng phải góp phần. Còn nhớ, vào năm 2007, các phim Quantum of Solace (Định mức khuây khỏa), X-Men Origins: Wolverine (Nguồn gốc dị nhân: Người sói), Transformers: Revenge of the Fallen (Transformers: Bại binh phục hận)… đều phải lùi thời điểm sản xuất 1 -2 năm.

“Cò kè bớt một thêm hai”

Khoảng cách giữa WGA và AMPTP ở bản hợp đồng mới này không chỉ nằm ở số tiền hỗ trợ. Các điều khoản quan trọng khác về điều kiện làm việc và mức lương cho biên kịch, cũng gây bất đồng. WGA cho rằng, thành viên của họ đang bị bóc lột trắng trợn. Theo thống kê, từ năm 2009 đến 2015, số lượng kịch bản truyền hình tăng gấp đôi nhưng thu nhập của các cây bút lại giảm đi 23%. Lý do là các nhà đài thường giảm số tập xuống, mỗi mùa chỉ còn từ 11 – 13 tập, thay vì trên 20 tập như trước đây nhưng lại kéo dài thời lượng mỗi tập lên. Như vậy, các biên kịch phải làm việc lâu hơn nhưng không được thêm tiền.

WGA cũng cho rằng, sự phân biệt giữa các hình thức phát sóng cũng gây ảnh hưởng. Viết kịch bản cho các đài phát sóng truyền hình, như ABC hay FOX, mỗi tập phim được trả khoảng 26.000 đôla. Nhưng nếu là các dịch vụ phát sóng trên mạng, như Netflix hay Hulu, giá chỉ còn một nửa. Trong khi đó, tiền lời mà các dịch vụ này thu được qua đăng ký của người dùng và tiền quảng cáo là không hề thua kém các đài.

Để giải quyết, WGA đề nghị thỏa thuận mới quy định cụ thể về thời gian làm việc cho mỗi tập phim. Theo đó, thời gian hoàn thành kịch bản phải được kéo dài ra 3 tuần, thay vì 2. Nếu làm việc trên 12 tập phim, các cây bút phải được hưởng thêm tiền. Cùng với đó là yêu cầu về việc cân bằng tiền lương cho mọi nền tảng phát sóng. Tuy nhiên, các điều kiện này bị AMPTP phản đối dữ dội. Họ có thể tăng thời gian làm việc mỗi tập phim lên 2,6 tuần, một con số khá chi li nhưng không muốn thay đổi tiền lương cho các biên kịch. “Những đòi hỏi này là vì họ đang chứng kiến sự nhảy vọt trong số lượng phim truyền hình được sản xuất những năm qua”, nhà sản xuất Erich Wold của hãng Liongates cho biết.

Lá chắn vàng

Hiện tại, khả năng xảy ra đình công là rất lớn. Theo truyền thống của WGA, tất cả các sự kiện lớn đều tổ chức theo nguyên tắc bỏ phiếu. Cuộc bỏ phiếu kín của Hội cho kết quả đến 96% đồng thuận đình công. Các trang báo bày tỏ sự lo ngại về một cuộc sụp đổ dây chuyền ở Hollywood. Một vài tờ còn dùng từ to tát là “ngày tàn” của series truyền hình Mỹ, khi hàng loạt “bom tấn” của thể loại này, như The Walking Dead phải dừng phát sóng.

The Walking Dead.

Tuy nhiên, tương lai tồi tệ khó thành hiện thực, dù cho cuộc đình công có diễn ra đi nữa. Tờ Los Angeles Times giải thích, có một “tấm chắn vàng” ngăn cản WGA và AMPTP cùng lao xuống địa ngục. Đó là lợi ích của “chương trình sức khỏe” (Health Plan) mà các hội viên biên kịch được hưởng, nhờ vào các nhà sản xuất. Ra đời sau cuộc đình công đầu tiên năm 1973, chương trình bảo hiểm này cung cấp dịch vụ y tế hàng đầu ở Los Angeles cho tất cả hội viên. Điều đáng ghen tị là họ không phải bỏ ra một xu nào. Trong khi đó, các thành viên của 2 hội nghề nghiệp lớn khác là Hiệp hội Diễn viên (SAG) và Hiệp hội Đạo diễn (AFTRA) Mỹ đều phải tự bỏ tiền túi.

Nếu gây áp lực quá lớn, phía nhà sản xuất có thể cắt đi phần hỗ trợ cho chương trình này, thứ họ vẫn cho là “quá hào phóng” nhiều năm nay. David phân tích: “WGA phải lựa chọn cân bằng trong việc chia sẻ chi phí. Hoặc một chương trình bảo hiểm đắt giá hơn, hoặc tiền lương ít hơn cho các hội viên”. Mỗi bên phải chịu một chút thiệt thòi, để đi đến bản hợp đồng mới. Một cuộc đình công, dù ít dù nhiều, sẽ ảnh hưởng đến đà tăng trưởng đáng mơ ước ở lĩnh vực truyền hình hiện tại. Kể từ năm 2009, doanh thu của truyền hình Mỹ chỉ tăng chứ không giảm, với kỷ lục 148 tỷ đôla, năm 2016.

Một cách khách quan, căng thẳng mà WGA và AMPTP tạo ra trong thời gian này là điều tốt. Theo Miranda Banks, giáo sư trường ĐH Emerson, tác giả quyển The Writers: A History of American Screenwriters and Their Guild (Lịch sử các nhà biên kịch và Hội Biên kịch Mỹ), các tranh đấu lao động chỉ xảy ra ở thời điểm chuyển giao công nghệ. Điều tương tự đã xảy ra vào cuộc cách mạng truyền hình những năm 1950 và hiện tại là cuộc cách mạng kỹ thuật số. Khi những chuyển giao đó xuất hiện,việc thay đổi cách thức và điều kiện lao động là điều cần thiết.

PHƯƠNG NAM

Theo thống kê của trang Business Insider, năm 2016 đánh dấu kỷ lục về số lượng chương trình truyền hình có kịch bản ở Mỹ, với tổng cộng 454 chương trình.

Dù miễn phí nhưng chương trình sức khỏe của Hiệp hội Biên kịch có đặt ra điều kiện cho hội viên: Chỉ những cây bút có thu nhập trên 38.302 đôla/năm mới được tham gia chương trình này.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 18, phát hành ngày 08/05/2017:

 

 

To Top