THEO DÒNG THỜI SỰ

Vẫn chưa chốt việc bỏ điểm sàn đại học

Trên Sinh Viên Việt Nam số 51 (tuần lễ từ ngày 26/12/2016 – 2/1/2017) có đăng bài “Sẽ không còn điểm sàn vào đại học?”, phản ánh việc nhiều trường đại học đang băn khoăn khi Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học và cao đẳng nhóm Sư phạm năm 2017 đã loại bỏ điểm sàn. Điều này khiến các trường lo chất lượng đào tạo đại học sẽ đi xuống vì đầu vào không còn chuẩn chung. Sau khi đăng bài, Tòa soạn đã nhận được phản hồi từ Bộ GD – ĐT, Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội.

 Có điểm sàn phù hợp

Trao đổi với Sinh Viên Việt Nam, GS.TSKH Bùi Văn Ga, Thứ trưởng Bộ GD – ĐT cho biết, khi đưa quy định này vào Dự thảo quy chế, Bộ cũng dự đoán được băn khoăn của dư luận khi bỏ điểm sàn chung thì chất lượng đào tạo có bảo đảm không, nhất là với những trường chưa xây dựng được uy tín chất lượng. “Dù kinh nghiệm 2 năm qua cho thấy, phần lớn thí sinh đã có suy nghĩ chín chắn khi chọn trường, chọn ngành và đa số các trường đã xây dựng được văn hóa chất lượng nhưng kinh nghiệm, năng lực quản lý và thực hiện tự chủ của các trường vẫn còn khác xa nhau và tâm lý sính bằng cấp vẫn nặng. Thực tế, vẫn còn có trường chạy theo số lượng, thiếu sàng lọc trong quá trình đào tạo dẫn đến chất lượng đào tạo có thể bị giảm sút nếu chất lượng đầu vào không được kiểm soát kỹ”, ông Ga nói.

Thứ trưởng Bộ GD – ĐT cho biết, Bộ trưởng Bộ GD – ĐT đã chỉ đạo phương châm lấy chất lượng đào tạo làm mục tiêu hàng đầu cho mọi hoạt động. Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào là một trong những yếu tố liên quan đến chất lượng đào tạo nên Bộ vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của các phương án khác nhau theo hướng giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường, phù hợp với năng lực thực hiện tự chủ. Ông Ga cũng cho rằng, thực tế điểm sàn mặc nhiên hoàn toàn không có ý nghĩa đối với những trường, ngành có uy tín và tính cạnh tranh cao. Những trường, ngành khác nếu đã được các tổ chức kiểm định trong nước hay thế giới công nhận đạt chuẩn chất lượng, những trường đang thực hiện thí điểm tự chủ… thì xã hội cũng có thể yên tâm về tự chủ tuyển sinh. Do đó, Bộ sẽ trao đổi thống nhất với các trường tại cuộc họp hiệu trưởng các trường đại học sắp tới để quyết định phương án xác định điểm sàn phù hợp.

Thí sinh tham dự kỳ thi THPT Quốc gia 2016.

Đứng ở góc độ giáo dục nghề nghiệp, TS Đỗ Văn Giang, Phó Vụ trưởng Vụ Dạy nghề chính quy, Tổng cục Dạy nghề, Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội cho rằng, nếu bỏ điểm sàn khi xét tuyển đại học sẽ đồng nghĩa với việc cánh cửa các trường đại học gần như đã mở toang với mọi đối tượng, kể cả với những thí sinh có lực học trung bình và dưới mức trung bình. Điều này sẽ tác động mạnh mẽ theo chiều hướng gây khó khăn tới việc tuyển sinh của các trường cao đẳng, trung cấp, nhất là khi tâm lý bằng cấp vẫn còn khá nặng nề trong xã hội. Trong khi đó, ở các nước phát triển như Đức, Nhật… tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT được tham gia học đại học chỉ chiếm khoảng 40%. “Nếu Bộ GD – ĐT quyết bỏ điểm sàn, chỉ cần tốt nghiệp THPT là đủ điều kiện để có thể vào được đại học là đang đi ngược lại chủ trương của Đảng và Nhà nước, phá vỡ định hướng phân luồng người học vào học nghề và làm tăng thêm tâm lý coi trọng bằng cấp trong xã hội. Quyết định này còn phá vỡ quy hoạch phát triển giáo dục nghề nghiệp, làm trầm trọng thêm sự bất cập về cơ cấu nhân lực quốc gia hiện nay và làm tăng thêm rối loạn cho sự phát triển kinh tế xã hội. Tổng cục Dạy nghề không nhận được văn bản đề nghị góp ý Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học của Bộ GD – ĐT nên không có điều kiện để tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp vào dự thảo”, ông Giang nói.

Phó Vụ trưởng Vụ Dạy nghề chính quy cho biết thêm, số lượng trường đại học tăng nhanh. Nhiều trường mới được thành lập, nâng cấp từ cao đẳng, đặc biệt là các trường ngoài công lập hoạt động có hiệu quả chưa cao, cộng với tâm lý sính bằng cấp trong một bộ phận lớn cha mẹ học sinh, đã tạo ra lợi thế lớn đối với tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, số lượng sinh viên tốt nghiệp các trường đại học không tìm được việc làm phù hợp ngày càng gia tăng hoặc phải cất bằng đại học để đi học nghề, làm công nhân đã là những dấu hiệu cho thấy sự thay đổi nhận thức mạnh mẽ. Bản thân người học, cha mẹ người học cũng như xã hội đã nhận ra sự lãng phí thời gian, tiền bạc khi phải cố gắng vào đại học bằng mọi giá, để rồi rơi vào vòng luẩn quẩn. Hiện nay, cả nước có hơn 220 trường đại học nhưng chỉ có hơn 300 trường cao đẳng, cao đẳng nghề. Xét về quy mô, số lượng trường đại học không lớn hơn số trường cao đẳng. Hơn nữa, trong những năm gần đây, các trường cao đẳng đã được tập trung đầu tư khá tốt về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên. Do đó, các trường cao đẳng đã có điều kiện tương đối tốt, để đáp ứng nhu cầu đào tạo ra nguồn nhân lực lao động trực tiếp có chất lượng cho xã hội.

Đề thi được chuẩn bị kỹ

Theo Thứ trưởng Bùi Văn Ga, kỳ thi THPT quốc gia 2017 sẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt, nhất là về đề thi nên Bộ mới tính đến phương án bỏ điểm sàn đại học. “Đầu tháng 9/2016, Bộ GD – ĐT đã thành lập Ban Chỉ đạo công tác đề thi và xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai thực hiện công tác đề thi theo quy trình khoa học, chặt chẽ. Quy trình này gồm 9 bước, từ tổ chức biên soạn câu hỏi thô, thử nghiệm chuẩn hóa, đến lựa chọn các câu hỏi thi đưa vào phần mềm quản lý ngân hàng câu hỏi thi chính thức để bảo đảm mức độ tương đương giữa các đề thi. Từ tháng 10/2016, Bộ đã gấp rút thực hiện bổ sung, chuẩn hóa ngân hàng câu trắc nghiệm đã có tại Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục bằng nhiều nguồn khác nhau”, ông Ga nói.

Theo TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ GD – ĐT, có 3 nguồn cơ bản để xây dựng nguồn ngân hàng câu hỏi. Thứ nhất, nguồn ngân hàng câu hỏi mà Bộ đã xây dựng trong hơn 10 năm qua. Thứ hai, kế thừa những câu hỏi phù hợp trên cơ sở ngân hàng câu hỏi mà thi theo hình thức đánh giá năng lực của ĐHQG Hà Nội. Thứ ba, ngay sau khi chính thức công bố phương án thi THPT quốc gia năm 2017, Bộ đã tổ chức biên soạn ngân hàng câu hỏi. Theo đó, dựa trên cơ sở 10 trường đại học có đào tạo sư phạm làm nòng cốt, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục huy động lực lượng giáo viên là những người tinh thông về nghề nghiệp, am hiểu về thi cử, trách nhiệm cao, ý thức tốt để cùng tham gia với đội ngũ giảng viên các trường đại học, cao đẳng và một số thành viên của các viện nghiên cứu để tổ chức biên soạn ngân hàng câu hỏi thi. Theo ông Trinh, từ những câu hỏi thô mà các giáo viên xây dựng, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục sẽ biên tập, tinh chỉnh, sau đó, mang đi kiểm tra thử trên đối tượng là học sinh lớp 12. Dựa trên đánh giá từ ngân hàng này, sẽ tiếp tục biên tập một lần nữa, từ đó, tổ hợp thành các đề và đưa vào ngân hàng chuẩn hóa, xây dựng thành các bài thi phục vụ kỳ thi THPT quốc gia.

TSKH Bùi Văn Ga cho biết thêm, hiện đã triển khai được 7 đợt biên tập thẩm định theo tiến độ biên soạn. Khoảng 45.000 câu hỏi đã được biên tập, khoảng 80% số lượng câu hỏi thô của 10 đợt biên soạn đạt chất lượng có thể sử dụng cho xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa. Đầu tháng 10/2016, Bộ cũng công bố 14 đề thi minh họa của các môn thi năm 2017. Cuối tháng 1/2017, sẽ tiếp tục công bố 14 đề thi thử nghiệm tiếp theo để thí sinh và các trường có thêm cơ sở tham khảo, vận dụng trong dạy học và ôn tập. Bộ GD – ĐT đang tích cực triển khai xây dựng bộ đề thi thử nghiệm theo 5 bài thi. Bộ đề thi theo bài thi này sẽ được công bố rộng rãi (dự kiến giữa tháng 5/2017), giúp các cơ sở giáo dục và thí sinh tập dượt, làm quen với định dạng đề thi và phương thức thi theo bài để tiếp tục ôn luyện, chuẩn bị tốt cả về kiến thức, tâm thế và kỹ năng để tham gia kỳ thi đạt kết quả cao.

Về tính bảo mật của đề thi, ông Trinh cho rằng, việc biên soạn câu hỏi thô của các giáo viên, ở mỗi địa điểm Bộ GD – ĐT chỉ cho triển khai ở phạm vi hẹp. Để bảo đảm bí mật đề thi, các cán bộ tham gia làm đề phải là những người có đạo đức, năng lực và trách nhiệm. “Ngoài ra, chúng tôi cũng triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật và quản lý như giáo viên phải cam kết theo các quy định để bảo đảm tính bảo mật. Môi trường làm việc hoàn toàn cách ly với bên ngoài, hệ thống máy tính chỉ được kết nối mạng nội bộ, không thể đưa thông tin ra ngoài. Thêm vào đó, thi trắc nghiệm phải sử dụng rất nhiều câu hỏi, giáo viên không thể nhớ hết được các câu hỏi này. Từ câu hỏi thô ban đầu mà giáo viên biên soạn đến câu hỏi chuẩn phải trải qua nhiều giai đoạn điều chỉnh và khác nhau nên không lo lộ bí mật đề thi”, ông Trinh khẳng định

QUẾ SƠN

 

PHẢI CÓ LỘ TRÌNH

Việc có nhiều ý kiến lo lắng khi Bộ GD – ĐT có ý định bỏ điểm sàn đại học là điều dễ hiểu, bởi niềm tin của xã hội về chất lượng của các trường đại học ngày càng giảm. Thực tế, dù từ trước đến nay, bộ có định điểm sàn nhưng vẫn tồn tại sự bát nháo về tuyển sinh đầu vào, các trường tìm đủ mọi cách, chiêu trò để tuyển đủ chỉ tiêu. Do đó, việc bỏ hay giữ điểm sàn trong tương lai không còn nhiều ý nghĩa, khi vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đại học ngày càng tăng lên. Tuy nhiên, trước khi quyết định bỏ điểm sàn, Bộ nên quan tâm đầu tư một cách nghiêm túc và hiệu quả việc kiểm định chất lượng của mỗi cơ sở giáo dục đại học và công bố cho toàn xã hội được rõ. Hiện có 3 trung tâm kiểm định chất lượng đại học trực thuộc ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP. HCM và ĐH Đà Nẵng được giao nhiệm vụ kiểm định chất lượng cho các trường đại học, cao đẳng, trung cấp ở 3 miền và kiểm định chéo lẫn nhau. Tuy nhiên, cả 3 trung tâm này đều mới thành lập được khoảng 3 năm, rất non trẻ và chỉ đang trong quá trình hoàn thiện mô hình, cơ cấu, tổ chức bộ máy nhân sự để vận hành. Cả nước có gần 500 trường đại học, cao đẳng, với chu kỳ 5 năm/lần kiểm định và bình quân những tổ chức này sẽ phải kiểm định khoảng 70 trường/năm. Tuy nhiên, thực tế việc kiểm định hiện đang diễn ra rất chậm chạp. Chẳng hạn, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục của ĐHQG TP. HCM, sau gần 3 năm thành lập, chỉ mới đánh giá được 7 trường đại học và công nhận 4 trường đại học đạt chất lượng. Với tốc độ này, biết bao giờ mới kiểm định cho xong hết các trường. Do đó, khi chưa thể kiểm định chất lượng giáo dục đại học và công bố cho xã hội biết thực hư về các trường đại học mà “mở” đầu vào thì không ai bảo đảm không có sự hỗn loạn trong tuyển sinh.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 5, phát hành ngày 09/01/2016:

 

To Top