THEO DÒNG THỜI SỰ

Đào tạo Văn hóa – Nghệ thuật đang lạc hậu

Sử dụng giáo trình cũ, lượng sinh viên không nhiều, cơ sở vật chất nghèo nàn và lạc hậu, lực lượng giảng viên thiếu… là những thách thức không nhỏ trong việc đào tạo sinh viên ngành văn hóa – nghệ thuật.

Lúng túng trong đào tạo

Theo GS. TS Ngô Văn Thành, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, kết quả đào tạo âm nhạc ở Việt Nam còn khá hạn chế. Hệ thống đào tạo với cơ chế bao cấp đã không còn đáp ứng được yêu cầu đào tạo tài năng trong giai đoạn hội nhập. “Cho đến nay, cả nước chỉ còn vài nhạc viện lớn vẫn kiên trì duy trì việc đào tạo tài năng ở một số môn nghệ thuật. Quy mô đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp bị thu hẹp dần. Các trường rất lúng túng khi bị chi phối bởi cơ chế thị trường, không có cơ chế tự chủ để mạnh dạn xây dựng khung chương trình theo chuẩn quốc tế. Hầu hết các đơn vị không thể kiểm định được chất lượng đào tạo và gặp khó khăn trong việc xác định chuẩn nội dung, phương pháp và mục đích của quá trình đào tạo. Những khó khăn về chính sách, thiết chế đào tạo đã làm xuống cấp mục tiêu phát triển, thiếu đi tính chuyên nghiệp trong đào tạo và thui chột khát vọng hướng đến đỉnh cao nghệ thuật”, ông Thành nói.

PGS. TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Nhạc viện TP. HCM nhìn nhận, trước đây, người học âm nhạc được chọn để tạo nhân lực cho dàn nhạc giao hưởng, nhà hát vũ kịch, nhà văn hóa… Tính chất điều phối của thời xưa tuy cứng nhắc nhưng đảm bảo cho người học có việc làm sau ra trường. Ngày nay, kinh tế thị trường có những quy luật riêng, điều tiết đầu vào và đầu ra đối với ngành âm nhạc. Các ngành: Thanh nhạc, Piano… trở thành hàng “hot” bởi thu nhập cao ngất ngưởng. Ngược lại, một số ngành cần nhân lực như: Biểu diễn các nhạc khí dàn nhạc giao hưởng, Nhạc khí dân tộc cho dàn nhạc dân tộc, Sân khấu truyền thống… lại không có người học. Tình hình tuyển sinh 10 năm qua ở Nhạc viện TP. HCM cho thấy, dàn nhạc giao hưởng cần hơn 30 nhạc công đàn dây nhưng mỗi năm chỉ tuyển sinh được 1 – 3 sinh viên. Trong khi đó, chuyên ngành Thanh nhạc tuyển 20 chỉ tiêu nhưng có đến 500 thí sinh nộp hồ sơ thi tuyển. “Một số ngành không có sinh viên nên đang đứng trước nguy cơ bị giải thể. Điều này cũng đồng nghĩa với dàn nhạc giao hưởng chỉ toàn các cụ ông, cụ bà và nhiều bè đàn không có nhạc công, nhiều tác phẩm không thể dàn dựng… trong 10 năm tới”, bà Liêm lo lắng.

Dao tao

Nhiều trường ĐH đa ngành ồ ạt mở ngành Văn hoá- Nghệ thuật nên các trường ĐH, HV khó tuyển sinh. Trong ảnh: Sinh viên ngành Thanh nhạc và Piano, trường ĐH Văn Hiến trong giờ học.

ThS Đỗ Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng trường CĐ Múa Việt Nam cho biết, cả nước có gần 30 trường đào tạo về các chuyên ngành nghệ thuật múa ở các trình độ khác nhau. Số lượng giảng viên của các trường đang chênh lệch về giới tính: Nữ nhiều, còn nam rất thiếu. 100% giảng viên có trình độ thạc sĩ của các trường múa không đúng chuyên ngành. “Nếu tuyển chọn học sinh, sinh viên theo đúng tiêu chí sẽ có rất ít bạn trúng tuyển. Để đảm bảo chỉ tiêu được giao, các trường phải lấy sinh viên có năng lực ở mức trung bình nên giảng viên gặp nhiều khó khăn khi giảng dạy. Trong quá trình học tập, do sức khỏe không đảm bảo, cộng với không theo kịp chương trình nên nhiều sinh viên làm đơn xin thôi học”, bà Hằng cho biết. Còn TS Nguyễn Đức Sơn, trường CĐ Mỹ thuật Trang trí Đồng Nai cho rằng, việc đào tạo nhóm ngành Mỹ thuật đang bị “què quặt”. Sinh viên ra trường giỏi về mỹ thuật thì lại chưa điêu luyện về kỹ thuật và khả năng kiểm soát công cụ vẽ. Những người giỏi về kỹ thuật vi tính lại chưa giỏi về nghệ thuật.

Giảng viên thiếu và yếu

PGS. TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm cho biết thêm, trong quá trình đào tạo, số lượng sinh viên bị rơi rụng đến hơn 25% vì không kham nổi chương trình chuyên nghiệp quá nặng, có nhiều lựa chọn nghề nghiệp khác, quá trình học tập bị sàng lọc… Trong xu thế thị trường hóa đào tạo, nhiều trường đại học tư thục hoặc đa ngành ồ ạt mở chuyên ngành âm nhạc, với tiêu chí đào tạo mang tính phổ thông, yêu cầu đầu ra ở mức phổ cập nhưng vẫn cấp bằng đại học. Điều đó sẽ khiến các nhạc viện, học viện âm nhạc mất nguồn đầu vào để tuyển chọn. Người học thích chọn những nơi dễ tuyển mình chứ không tìm đến những địa chỉ có yêu cầu đầu vào cao. “Người đăng ký dự tuyển ở một số ngành nghề âm nhạc không nhiều, khó chọn được những sinh viên có năng khiếu vào học. Thêm nữa, ngành âm nhạc hàn lâm không đảm bảo đời sống cho các nghệ sĩ cũng là một lý do khiến có ít người học và chất lượng đầu vào yếu. Hiện tại, Việt Nam vẫn chưa cập nhật kịp thời trước những thay đổi của âm nhạc thế giới. Đã đến lúc cần tính toán lại nội dung của giáo trình nếu không muốn bị lạc hậu. Nếu chúng ta không liên tục cập nhật, bổ sung, nghiên cứu phương pháp và kể cả những chính sách mang tính giải pháp, hình thức tổ chức đào tạo mới… sẽ khó có thể đào tạo được đội ngũ chất lượng cao mang tầm khu vực hay thế giới như trước đây”, bà Liêm nói.

ThS Mai Thị Thùy Hương, Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cho biết, hiện nay, trong các trường đại học ngành Nghệ thuật, số giảng viên có học vị, chức danh giáo sư, phó giáo sư còn ít. Tỷ lệ giảng viên, giáo viên có trình độ đại học và thạc sĩ trở lên chiếm 26,49%, còn trình độ tiến sĩ và tiến sĩ khoa học chỉ chiếm 4,6%. Tại các trường đại học lớn như: Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam có 7 giáo sư, 4 phó giáo sư, 2 tiến sĩ khoa học, 25 tiến sĩ. Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội có 5 phó giáo sư, 7 tiến sĩ. Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam có 3 phó giáo sư, 5 tiến sĩ… Ở các cơ sở đào tạo khác, mỗi trường chỉ có vài ba người có trình độ tiến sĩ. Thậm chí, nhiều trường đại học, cao đẳng không có giảng viên nào mang chức danh giáo sư, phó giáo sư, học vị tiến sĩ.

Cần khung trình độ quốc gia

Để nâng cao chất lượng đào tạo ngành Văn hóa – Nghệ thuật, PGS. TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm cho rằng, cần phát huy những hoạt động liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên giữa các nhạc viện trong và ngoài nước. Đồng thời, mời nghệ sĩ ở nước ngoài sang biểu diễn giao lưu. Gửi sinh viên, học viên cao học đi học tập nước ngoài, với cam kết trở về phục vụ nhà trường…

Còn TS Trương Đại Lượng, trường ĐH Văn hóa Hà Nội góp ý, các trường phải đào tạo theo học chế tín chỉ để nâng chuẩn. Đây là yêu cầu của đổi mới giáo dục theo hướng hiện đại hóa, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho đất nước. Từ cuối năm 2012, trường ĐH Văn hóa Hà Nội đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo, xây dựng lại chương trình đào tạo, biên soạn bổ sung giáo trình, bài giảng. “Trường đã cho xây dựng lại khung chương trình, đề cương chi tiết của 21 ngành và chuyên ngành đào tạo bậc đại học. Đây là dịp để giảng viên rà soát, bổ sung bài giảng của mình, các khoa chuyên ngành tiếp cận các chương trình tiên tiến của các nước, chuyên gia trong nước và quốc tế để nâng cấp chương trình đào tạo. Trong quá trình này, khoa Thư viện Thông tin đã mời một số chuyên gia nước ngoài sang tư vấn chương trình đào tạo và cập nhật kiến thức mới cho giảng viên. Các khoa cũng tổ chức biên soạn được hơn 200 tập bài giảng cho các môn học chưa có giáo trình”, ông Lượng nói.

TS Nguyễn Thị Thu Thủy, Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD – ĐT cho rằng, đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật trong bối cảnh hội nhập hiện nay, ngoài vấn đề đảm bảo chất lượng, cần quan tâm tới những thách thức về khả năng đáp ứng nhu cầu tuyển dụng lao động không chỉ từ giới tuyển dụng của Việt Nam mà còn của khu vực ASEAN. Nước ta đang tiến hành các quy trình phát triển khung trình độ quốc gia. Chủ trương này có thể được xem như giải pháp giải quyết dần những thách thức trong đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật. “Khi khung trình độ quốc gia của Việt Nam được ban hành, việc đào tạo các ngành nghề thuộc lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật phải đặt trong những quy định, chính sách chung. Khi đó, sẽ có sự công nhận lẫn nhau về kết quả đào tạo giữa các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước”, bà Thủy nói.

QUẾ SƠN

Theo thống kê của Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch, tỷ lệ số giảng viên được đào tạo ở trình độ tiến sĩ so với tổng số các nhà giáo của nhóm ngành Âm nhạc chỉ chiếm 9,6%, nhóm ngành Mỹ thuật là 1,77% và nhóm ngành Sân khấu – Điện ảnh là 2,6%.

Bài viết được đăng trên Báo Sinh Viên Việt Nam số 28, phát hành ngày 18/07/2016:

13718818_1196917550352824_8919439213261075866_n

Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

To Top